پنجشنبه، فروردین ۲۳، ۱۳۹۷

جنگ بَد است؛ ولی گاهی هم ناگزیر!

جنگ بَد است؛ ولی گاهی هم ناگزیر!

=============================
جنگ آخرین مرحله سیاست است. جنگ زمانی به وقوع می پیوندد که برای اختلافات راه حل سیاسی و مسالمت آمیز پیدا نشود.
 صد روز مذاکره کم هزینه تر از یک روز جنگ است؛ ولی گاهی بخاطر ختم جنگ راهی جزجنگ باقی نمی ماند.
جنگها را میتوان به جنگهای "عادلانه!" وجنگهای غیرعادلانه تقسیم کرد. تجاوز برحق دیگران، خاک دیگران ومالکیت دیگران و جنگی که بالاثر آن صورت میگیرد؛ جنگ غیر عادلانه است. ولی مقاومت برای از دست ندادن حق خود، مالکیت اقتصادی و فرهنگی خویش و دفاع از سرزمین خودی و جنگی که بخاطر اینها صورت میگیرد؛ جنگ عادلانه است.
در اصل جنگ عادلانه، جنگ ایست بخاطر ختم جنگ غیرعادلانه.
در جنگ انسانها کشته میشوند؛ تاریخ جنگها نشان دهندهء آنست که جنگ بیشترین تلفات را از بیگناهان و یا آنانیکه در جنگ سهمی نداشته اند میگیرد، بخصوص کودکان، پیران و زنان.
 انانی که جنگ را سازماندهی میکنند و با هم دشمن اند اکثرآ در صحنهء جنگ نیستند؛ بر عکس آنانی باهم میجنگند و همدیگر را میکشند که هرگز همدیگر را نمی شناسند و دشمنی یی هم با هم ندارند.
اکثر جنگها، جنگهای نیابتی اند؛ یعنی اینکه کسانی نیروهایی را اجیر میکنند و بخاطر منافع سیاسی- اقتصادی و یا ارزشهای ایدئولوژیک خود انها را به میدان جنگ میفرستند. در هرجنگی باید زمینه های داخلی و بین المللی آنرا در نظر داشت.
برخی جنگهای کوچک و محلی میتوانند محصول بیخردی باشند؛ ولی اکثر جنگها آگاهانه و سازمان داده شده اند.

در افغانستان بیش از چهار دهه است که جنگ جریان دارد و احتمالا بیش از دو ملیون تلفات داشته باشد که هشتاد فیصدآن، بی گناهان اند. کشته شدن هرانسان هموطن بدون در نظرداشت تعلقات سیاسی، فکری وقومی اش، یک ضایعه جبران ناپذیر برای وطن و وطنداران است. ولی شاید راه دیگری برای ختم جنگ نبوده باشد؛ چون اکثرآ جنگهای چند دههء اخیرافغانستان مبنای ایدئولوژیک داشته اند.
در جنگهای ایدئولوژیک مصالحه میان طرفین ممکن نیست. باید یک جانب شکسته شود تا جانب دیگر پیروز گردد.
جنگ های کنونی افغانستان نیز از گونهء جنگهای ایدئولوژیک و نیابتی اند که درآن احتمالآ مصالحه ممکن نیست.
با آنکه در شانزده سال اخیرهم کرزی و هم احمدزی و حواریون شان طالبان را فرزندان اصیل وطن، "برادران ناراضی"، مخالف سیاسی وحتی دوست و برادر خواندند و کوشیدند از اعطای هرگونه امتیازی به طالبان دریغ نکنند، ولی صلحی برقرار نشد؛ زیرا طالبان میدانند که ارگ نشینان کابل نه حریف آنان اند، نه مخالف و یا دشمن ایشان. هرگاه  اگر طالبان صلح هم بکنند باید با مخالفین خود صلح کنند. مخالفین طالبان نیروهای "مقاومت" ضد طابان و مردمی اند که در زمان سیطره طالبان قتل عام شدند، ملکیت و سرزمینهای شان نیزتاراج و سوزانده شد، نه مشاورین و متحدین ایشان.
صلح میان طالبان و ضد طالبان در افغانستان یکی از آرزوهای خوش آیند ولی احتمالاغیرعملی است.
 همانطوریکه مصالحه میان رژیم دکتور نجیب الله و مجاهدین عملی نبود، میان طالبان و ضدطالبان نیز  شاید عملی نباشد.
خلاصهء کلام اینکه:
در افغانستان یا باید طالبان[1] حکومت کنند، یا ضد طالبان.
 و یا هم در بهترین حالت نیروی سومی ایکه نه طالب باشد و نه ضد طالب.

******
"زندگی جنگ و دیگر هیچ"
اکنون جنگ بیشتر از هرزمانی دیگر محصول بی خردی است . چهل سال تمام ؛ جنگ از ما قربانی می گیرد . جنگِ ما ؛ جنگ برای دیگران و جنگِ دیگران است.  
فراموش نکنیم که جغرافیای ما برای نجنگیدن ساخته شده است.  
به جنگ اجازه ندهیم.
بیش از چهل سال است که میدان انتقام گیری های دیگرانیم.
نگذاریم میدان جنگِ دیگران باشیم. (برگرفته از صفحه رخنامهء آقای ف.مزدک)
احزاب و جریان های سیاسی باید در خط منافع مردم و سرزمین کار کنند و به خود افزاری برای دیگران پایان دهند.


[1]- منظورازطالبان رهبری سیاسی و نظامی گروه سیاسی یی بنام "طالبان" است. نه هر ملا و طالب العلم و یا حتی صفوف "طالبان" که بیشتر یا بخاطر پول می جنگند و یا هم از روی مجبوریت و یا هم مغزشویی شده اند و حور وغلمان درخواب می بینند.

حمایت از حق تعیین سرنوشت ملل با الحاق طلبی یکی نیست.


حمایت از حق تعیین سرنوشت ملل با الحاق طلبی یکی نیست.
================================
خطوط مرزی افغانستان با پاکستان و اکثر کشورهای منطقه و شرق میانه توسط قدرتهای غربی و بخصوص دو امپراطوری بریتانیا و روسیهء تزاری کشیده شده اند. این مرزهای استعماری خلقهای زیادی را دوپارچه، سه پارچه و چندین پارچه نموده است.
خط دیورند، خط پامیر و مکمهان که همه در زمان امیر عدالرحمن خان کشیده شده اند مردمان تاجیک، ازبیک، ترکمن، بلوچ و پشتون کشور را در دو یا سه کشور تقسیم نموده اند. کردها نیز از جمله بیشترین زیان را درین تقسیمات استعماری دیده اند و در چندین کشور تقسیم شده اند.
هریکی ازین خلقها که دارای حاکمیت ملی خود نسیتند از جمله فلسطینیها، کردها، بلوچها، پشتونها و کشمیریها حق دارند تا برای ایجاد کشور مستقل بخود مبارزه و تلاش نمایند. حق تعیین سرنوشت ملل یک اصل انسانی، دموکراتیک و شناخته شده است. باید از جنبش های استقلال طلبانهء این خلقها حمایت کرد.
اما الحاق طلبی با روحیهء استقلال طلبانهء این خلقها در تضاد است.
خط دیورند یک مرز شناخته شده بین المللی است که دوباره به شناسایی و عدم شناسایی مجدد ضرورت ندارد. افغانستان قبلا حاکمیت ملی پاکستان را برسمیت شناخته است و در آن کشور سفارت و قونسلگریها دارد و پاکستان نیز حاکمیت ملی و تمامیت ارضی افغانستان را برسمیت می شناسد. ولی این بعد از صدارت محمد داوود خان و آنهم با تحریک شوروی و هند است که مسئله پشتونستان و جنجال دیورند در صحنه آورده میشود. 
اختلافات مرزی میان کشورهای همسایه یک امر معمول است ولی با ادعای ارضی بسیار متفاوت است در مناسبات بین المللی خشن ترین نوع مداخله زیر سوال بردن حاکمیت ملی و تمامیت ارضی کشورها است. اگر کشوری دو سوم و یا نیم خاک یک کشور دیگر را جز خاک خود بداند، دیگر جایی برای به رسمیت شناختن همدیگر باقی نمیماند.
آنچه مسلم است این است که افغانستان نه پشتونستان بزرگ خواهد شد و نه تا جیکیستان بزرگ یا ازبکستان بزرگ و نه خراسان بزرگ. کما اینکه سیاست های قوم بنیاد و ترویج عصبیتهای قومی به نفع هیج یکی از اقوام ( ملیتهای) افغانستان نیست.
تغییر جغرافیای کنونی منطقه، امنیت منطقه و جهان را برهم خواهد زد و هیچ یک از اعضای سازمان ملل بخصوص شورای امنیت آن حاظر نخواهد شد تا چنین تغییرات جغرافیایی را برسمیت بشناسد. بخصوص اینکه افغانستان کنونی در وضعیتی نسیت که بتواند ارادهء خود را بر دیگران تحمیل کند.
من فکر میکنم انچه افغانستان میتواند ازین معضله سود ببرد،شاید این باشد که به همان تصمیم روزهای اخیر حاکمیت داوود خان برگردد و با کسب حق داشتن یک بندرگاه بحری و خط ترانزیتی تا آن بندرگاه آبی برغایلهء دیورند پایان دهد تا دیگر بهانهء برای پاکستان بخاطر مداخلاتش در خاک افغانستان باقی نماند.

جمعه، اسفند ۱۱، ۱۳۹۶

آیا ارگ برای انتقال قدرت به طالبان آمادگی میگیرد؟


 سیاست ابقای مجدد طالبان در حاکمیت از اولین روزهای حملهء قوت های امریکایی به افغانستان و سقوط رژیم طالبان که به همکاری جبهه مقاومت ضد طالبان تحقق یافت، آغاز گردید.
رهبران تمامیت خواهان قوم گرا که در زمان حاکمیت طالبان با ایشان همکاری داشتند و در مطبوعات بین المللی از حاکمیت طالبانی تحت بهانه "منافع ملی" حمایت میکردند، به سرکردگی خلیل زاد پروگرام قباحت زدایی و پروژهء ابقای طالبان را آغاز کردند.
اولا کوشیدند تا طالبان را به تند رو و میانه روتقسم کنند، بعدش هم آنها را "برادران نا راضی"ارگ برای انتقال قدرت به طالبان آمادگی میگیرد خود خواندند و بالاخره با "مخالف سیاسی" خواندن به آنها اعتبار بیشتر بخشیدند. کما اینکه رهبری ایالات متحده امریکارا نیز قناعت دادند و زمینه رهایی هزاران تروریست طالب را از زندانها مساعد ساختند.
با آنکه به حرفهای احساساتی آقای محمد اشرف غنی به مشکل میتوان باورکرد، چون اوشان چند هفته قبل زیر تاثیر فضای عمومی از جنایت طالبان در کابل و سخنان رهبری امریکا در رابطه به طالبان، از شکست دادن قطعی آنها در میدانهای نبرد سخن میگفت؛ ولی هنوز خون ان شهدای کابل خشک ناشده حالا در کنفرانس پروسه کابل چنان نقشهء راه بخاطر صلح با طالبان را مطرح میکند که آز آن بوی تسلیم دادن کامل حاکمیت به طالبان به مشام میرسد.
در اینکه میان آقای غنی و تیم مربوطه اش با طالبان مشکلی وجود ندارد، حرفی نیست. ولی مصالحه میان مخالفین صورت میگیرد نه میان دوستان و متحدین. البته تسلیمی مسئلهء دیگری است.
برای مصالحه با طالبان چند پیش شرط ضرور است:
- اول و مهم تر از همه اینکه:ایاطالبان از نظر فکری آنقدر تغییر نموده اند که دیگر امارت اسلامی نخواهند و به حقوق زنان، اقوام و مذاهب احترام کنند و ائتلاف با دیگر نیروها را دریک حکومت واحد بپذیرند؟
- ایا نیمهء حکومت کنونی (سپیدار نشینان) و نیروهای بازمانده از جبههء مقاومت ضد طالبان به چنین طرحی موافق اند؟
- ایا محلات و اقوامیکه در ز مان حاکمیت طالبان قتل عام شدند و از باغها و مزارع شان "سرزمینهای سوخته" ساختند؛ به چنین صلحی تن خواهند داد؟
- قضیه افغانستان اکنون یک معضله منطقوی و جهانی است. در حالیکه همین اکنون طالبان به چند دسته وابسته با پاکستان، ایران، روسیه و... تقسیم شده اند؛ آیا در رابطه صلح با طالبان اجماع (اجماع ملی که اصلا وجود ندارد) منطقوی و بین المللی وجود دارد؟
ازین نقشهء راه ایکه آقای غنی طرح نموده اند نمیتوان یک صلح آبرومندانه و با اعتبار را نتظار داشت. شاید بیشر ناشی از ضرورت برای انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری در سالهای آیند باشد.
متاسفانه همه چیز را در افغانستان قومی ساخته اند، آقای احمدزی نیزمسلما به خود حق میدهد تا نیروهای وابسته به قوم خود یعنی غلجیها را بدون در نظر داشت اعتقادات فکری  سیاسی شان در محور خود داشته باشند.
ولی معلوم است که چنین سیاست ناکام است و به سراب می انجامد.
*******
من دوسال قبل در همین رابطه نوشتهء داشتم تحت عنوان افغانستان: جنگ و صلح و سیاست ابقای طالبان، که در سایتها و روزنامه های ماندگار و ارمان ملی هم نشر گردیده بود؛ که دران به بخشهای استراتیژیک مسئله مصالحه ملی پرداخته شده است. در ذیل لینک آنرا برای دوستان ایکه علاقمند بررسی مسایل مصالحه و جنگ و صلح در افغانستان اند، می گذارم.






شنبه، دی ۳۰، ۱۳۹۶

ایالات متحدهء امریکا در افغانستان نادرست سیاست میکند


ع.م.اسکندری

ایالات متحدهء امریکا در افغانستان نادرست سیاست میکند!
================================
ازقراین چنین معلوم میشود که سیاستگران دست اول امریکایی که در گذشته از واقعیتهای جامعهء افغانستان آگاهی درست نداشتند؛ هنوز هم خوب به عمق حقایق افغانستان پی نبرده اند.
اگر دیروز را بتوان برعدم حضور امریکایی ها طی قرنها در افغانستان و مشورهء غلط مشاورین افغان تبار ایشان و در رآس آقای خلیلزاد تعبیر کرد؛ امروز بعد از هفده سال حضور مستقیم را، چه؟
رهبری ایالات متحده ایا میداند که؟:
- امریکا به مشورهء قوم محورانهء آقای خلیلزاد در کنفرانس بن (سال 2001) نمایندهء شاه آقای سیرت را که از سیزده رای یازده رای را بُرده بود؛ پَس زَد وآقای کرزی یک شخص گمنام ( در انزمان) را طور نامعقول منحیث رئیس اداره موقت افغانستان برگزید.
- در لویه جرگهء قانون اساسی، یک سیستم ریاستی متمرکز و فرد محور را که در تاریخ افغانستان سابقه نداشت به مشورتِ آقای خلیلزاد و تیمش ( آقایون کرزی، احمدزی، احدی، جلالی و سایرین ) بر لویه جرگهء قانون اساسی  تحمیل نمودند.  
- در اتنخابات سال 2009 تقلب نمودند، و بازُنده را بَرنده ساختند.
- تقلبات در انتخابات 2014 را که هیچ کسی آنرا انکار کرده نمیتواند و رهبران دیروزی حکومتی بدان شهادت داده اند، ولی امریکاییها باز به مشورهء همین تیم تقلبکار کسی را که انتخابات را بُرده بود دَور زدند و انی را که بیش از 30% آرا را نداشت تحت عنوان حکومت وحدت ملی در رآس حاکمیت نشاندند.
- من باور دارم که تفاهم نامه سیاسی میان دوتیم اصلاحات و همگرایی و تحول و تداوم یک دست آورد بزرگ و یگانه راه حل برای بیرون کشیدن کشور از بحرانات بعدی بود. ولی آیا ممکن بود که آن تیم تقلب کار بدون حمایت حلقات تمامیت خواه افغان تبار امریکایی آن توافقنامه را اینگونه دُور بیندازند و به مسخره بگیرند؟

من بیانیهء آقای جان بس سفیر امریکا در کابل را خواندم.
ازین بیانیه که در تقابل صریح با حرفهای آقای پنس معاون رئیس جمهور امریکا و حتی صحبتهای شخص آقای ترامپ رئیس جمهور امریکا در رابطه به سیاستهای آن کشور در آسیا و منطقه قرار دارد؛ چند سوال در ذهن من منحیث شاگرد روابط بین المللی، نظم جهانی و امنیت بین المللی مطرح شد:
- آیا آقای سفیر یک دپلومات حرفوی اند یا یک کارمند قونسلی؟
- آیا ایشان نمایندهء یک کشور مستقل در کشور مستقل دیگری هستند و یا گورنر یک ایالت از ایالات متحدهء امریکا؟
- آیا میدانند که مداخلهء مستقیم در امور کشور مقیم برای سفرا مجاز نیست؟
- آیا ایشان شخصآ از واقعیتهای جامعهء افغانستان چیزی میدانند؟
- آقا! مشکل افغانستان بر سر افراد نیست؛ بلکه برسر دونگاه است. یکی میخواهد دولت تک قومی و متمرکز بسازد و دیگران میخواهند دولت ملی، به اشتراک همه اقوام بر بنیاد حق شهروندی و غیر متمرکز بسازند. یکی میخواهد همه صلاحیتها در دست یک فرد باشد و دیگران میخواهند همه ارگانهای قدرت دولتی از محلات تا مرکز انتخابی توسط مردم باشند.
- کوشش نکنید اتباع خود را منحیث حاکمان بر مردم افغانستان تحمیل کنید!
- کوشش نکنید میان  عدالت خواهان و مقاومت گران دیروز اختلاف باندازید که سودی برایتان نخواهد داشت. کسی بخواهد یا نخواهد مقاومتگران دیروز با همه شکررنجیهایی که بالاثر مداخلات وتحریکات تیم تمامیت خواهان میان شان ایجاد شده است؛ باز زبان مشترک خود را خواهند یافت و در یک راه خواهند رفت، روح همه شهدا وبخصوص سالار شهدای کشور احمد شاه مسعود آنانرا به اتحاد وامیدارد و فرامیخواند.
- این درست است که حکومت کنونی بدون حمایت مالی و لوژیستیکی ایلات متحده متاسفانه شش هفته دوام (قرار گفتهء آقای اشرف غنی احمدزی شش ماه) نمی کند؛ ولی این بمعنای آن نباید باشد که سفیر ایالات متحده حق دارد سیاست داخلی و خارجی افغانستان را تعیین کند.
- ما به دوستی با همه کشورها بخصوص با ایالات متحدهء امریکا نیاز حیاتی داریم. ولی رهبری ایالات متحده باید بدانند که چنین سیاست "تحمیل گرانه" در دور نما به نفع دوستی میان افغانستان و ایالات متحده نیست.

پنجشنبه، دی ۲۸، ۱۳۹۶

قانون اساسی یک وثیقهء ملی است؛


قانون اساسی قرارداد اجتماعی یی است که میان مردم وحکومت داوطلبانه و آگاهانه بسته میشود. متاسفانه گروپ تمامیت خواهان و در رآس همهء آنان آقای زلمی خلیل زاد سفیر افغان تبار آنوقت ایالات متحدهء امریکا در کابل قانون اساسی موافق به آرزوهای تمامیت خواهانه خود را بر لویه جرگهء قانون اساسی سال2004 (23 قوس تا 14 جدی سال 1382خورشیدی) تحمیل کردند وحتی به گفتهء برخی از آگاهان به جعل برخی از مواد تصویب  شده درقانون اساسی نیز پرداختند.
اکنون که بعد حدود یک ونیم دهه بازدر هفتهء تجلیل از قانون اساسی قرار داریم؛ ابتکار دوستان در"کانون اصلاحات" که طی سیمیناری تحت عنوان "بمناسبت هفتهء قانون اساسی؛ ازضرورت تعدیل تا تجلیل نمادین" قانون اساسی کشور و ضرورت تعدیل آنرا به بررسی گرفتند؛ باعث آن شد تا این یادداشت را بنویسم.
من در سال 2003 قبل از آنکه لویه جرگه قانون اساسی دایر گردد، نظریات خود را در مورد مسودهء قانون اساسی نوشته بودم.
درذیل لینک دو نوشتهء قبلی خود را میگذارم.
برای دوستانیکه با این مسایل سروکار دارند؛ سرزدن به انها شاید خالی از مفاد نباشد.

نظام جمهوری يا امپرا طوری؟!

 قانون اساسی:
               وثيقهء ملی يا طوماری برای مشروعيت ديکتاتوری!

سه‌شنبه، دی ۱۹، ۱۳۹۶

اورا قهرمان ملی قبول نکنید!


او را "قهرمان ملی!" قبول نکنید!
*********************
هیچ آدمی را همگان تایید نمیکنند؛ حتی پیغمبران را!
مسعود نیز از بندگان خدا درین کرهء خاکی است.
اورا "قهرمان ملی!" قبول نکنید! ولی او قهرمان مردمش است، او قهرمان تمام این حوزهء تمدنی است.
او را همهء جهانیان چون مرد عمل، تقوا، جوانمردی و قهرمان جنگهای پارتیزانی می شناسند.
او بعد از مائو تسه دون دومین تیوری ساز و عمل پرداز جنگهای نا منظم یا (ایریگولر وارفییر) است. همین اکنون در اکثر دانشگاها تیوریهای جنگهای پارتیزانی او در پهلوی نظریات مائو درکانتکست مسایل امنیتی،  استرایژی و جنگهای نامنظم تدریس میگردند.
تواضع و خاکساری او به "مهتما" می ماند، بی کینه گی و همه پذیری اش به "ماندیلا"، پایداری ، مقاوت و ناوابستگی اش به عمو"هو" و و دلیری وازخودگذری اش به "چه".
ولی او را قبل ازهرچیز دیگری باید عیارمرد "باختر زمین" خطاب کرد .
آیا کسی به جوانمردی مسعود شک دارد؟
دشنام نامردان به آدرس آن جوانمرد، چیزی از شخصیت اش کم نخواهد کرد.
*******
من بیش از ده سال پیش هم در محفل یاد بودآن سرفراز مرد؛ چنین گفته بودم:
آنرا در لینک ذیل بخوانید؛ چون کاپی یا باز نویسی کردن نتوانستم:



او را "قهرمان ملی!" قبول نکنید!
*********************
هیچ آدمی را همگان تایید نمیکنند؛ حتی پیغمبران را!
مسعود نیز از بندگان خدا درین کرهء خاکی است.
اورا "قهرمان ملی!" قبول نکنید! ولی او قهرمان مردمش است، او قهرمان تمام این حوزهء تمدنی است.
او را همهء جهانیان چون مرد عمل، تقوا، جوانمردی و قهرمان جنگهای پارتیزانی می شناسند.
او بعد از مائو تسه دون دومین تیوری ساز و عمل پرداز جنگهای نا منظم یا (ایریگولر وارفییر) است. همین اکنون در اکثر دانشگاها تیوریهای جنگهای پارتیزانی او در پهلوی نظریات مائو درکانتکست مسایل امنیتی،  استرایژی و جنگهای نامنظم تدریس میگردند.
تواضع و خاکساری او به "مهتما" می ماند، بی کینه گی و همه پذیری اش به "ماندیلا"، پایداری ، مقاوت و ناوابستگی اش به عمو"هو" و و دلیری وازخودگذری اش به "چه".
ولی او را قبل ازهرچیز دیگری باید عیارمرد "باختر زمین" خطاب کرد .
آیا کسی به جوانمردی مسعود شک دارد؟
دشنام نامردان به آدرس آن جوانمرد، چیزی از شخصیت اش کم نخواهد کرد.
*******
من بیش از ده سال پیش هم در محفل یاد بودآن سرفراز مرد؛ چنین گفته بودم:
آنرا در لینک ذیل بخوانید؛ چون کاپی یا باز نویسی کردن نتوانستم:





پنجشنبه، دی ۱۴، ۱۳۹۶

با تمامیت خواهی به جایی نمی رسید!

ع.م.اسکندری


با تمامیت خواهی به جایی نمی رسید!
*******************************

توزیع شناسنامه های الکترونیک و درج هویت "افغان" باز هنگامه ساز شده است. با آنکه همه میدانند که در شرایط جنگی کنونی توزیع شناسنامه ها در اطراف کشور بخصوص در مناطق قبایلی و پشتون نشین کشوراصلا عملی نیست.
چرا؟ و مسئله در کجاست؟
افغانستان با جغرافیای کنونی یک کشور طبیعی نیست. بلکه در اثر توافق دو امپراطوری بزرگ قرن نزدهم یعنی بریتانیای کبیر و روسیهء تزاری شکل گرفته است که در عمل یک منطقهء حایل میان ساحهء نفوذ دو امپراطوری و مقطوعهء کوچکی از خراسان قبلی است.
دومین خصوصیت دیگر این کشور دراین است که متشکل از اقلیت های قومی و تباری است؛ که بیش از بیست قوم و صدها قبیله در آن زندگی میکنند.
 یعنی که افغانستان کشور اقلیت هاست:
- هیچ یکی از اقوام ساکن کشور اکثریت بیش از پنجاه در صد نفوس را نمی سازد.
- بدنه اصلی اکثر اقوام بزرگ باشندهء افغانستان در بیرون از مرزهای افغانستان سکونت دارند.
در افغانستان از زمان موجودیت آن منحیث یک جغرافیای مستقل، جدال همیشه بر سر نحوهء "ملت سازی" درین کشور  بوده است.
 ایلیت شوونیست پشتون  یا همان پشتونیستها از زمان عبدالرحمن تا اکنون در پی آن بوده اند که تا بر بنیاد تیوری اضمحلال یا ادغام و حتی محوسایر هویتها در هویت پشتونی ملت واحد "افغان" را بسازند؛ ولی ایلیت سایر اقوام و بعضا برخی از روشنفکران  ترقی پسند پشتون در صدد آنند تا ملت سازی در افغانستان بر بنیاد تیوری همگرایی، همدیگر پذیری و کثرت فرهنگی آنچنانیکه در اکثر کشورهای کنونی شکل گرفته است؛ شکل بگیرد.

تقریبآ همه نخبه گان تمامیت خواه پشتون زمانیکه بحث علمی برسر هویت قومی خود دارند، همه استدلال میکنند که پشتون و افغان یک قوم واحد است که چنین نیزهست؛ ولی زمانیکه بحث سیاسی میکنند و از "وحدت ملی" حرف میزنند، همه باشندگان افغانستان را افغان خطاب میکنند. ولی منظور شان از افغان همان پشتون و ازافغانستان همان پشتونستان است. در پهلوی سایر عوامل یک عامل اساسی مخالفت روشنفکران غیر پشتون در مقابل کلمهء "افغان" همین تبلیغات پشتونیستهاست که طی یک و نیم دههء اخیر براه انداخته اند.

من مخالف داشتن حق حاکمیت مستقل برای پشتونها در منطقه نیستم. بلکه هم پشتونها و هم بلوچها حق دارند کشورهای مستقل خود را داشته باشند. ولی از افغانستان کنونی چه بدین نام یاد شود یا بنام خراسان، آریانا و یا هرنام دیگری نمیتوان پشتونستان یا تاجیکستان یا ازبیکستان یا بلوچستان ساخت.
تمامیت خواهان باید بدانند که زمان یکسان سازی هویتها گذشته است. خواسته زمان ما پذیرش تکثرفرهنگی، قومی و زبانی است.
 کما اینکه:
 هیچ قومی قادر نیست قوم دیگری را درین جغرافیا محو و بابود سازد.
شوونیستهای تمامیت خواه شاید نمیدانند که حتی با درج کلمهء "افغان" در شناسنامه هم نمی توانند از افغانستان یک کشور تک قومی و تک هویتی یا "پشتونستان" بسازند.
اصرار بر تحمیل هویت خودی بر دیگران نه تنها که یک کار اخلاقی نیست، بلکه باعث جنگهای قومی و در نهایت باعث از هم پاشیدن جغرافیای کنونی کشور میگردد؛ که  به نفع هیچ یکی از اقوام باشندهء افغانستان کنونی نیست.
حرف آخر اینکه:
با تمامیت خواهی بجایی نمیرسید.
ما راهی دیگری جز همدیگر پذیری بر بنیاد حق شهروندی و احترام به تکثر فرهنگی و قومی کشور نداریم.

جمعه، دی ۰۸، ۱۳۹۶

سه یار دبستانی


سه یار دبستانی؛
سه همسنگر، سه شهید!



دیریست که میخواهم در مورد سه روشنفکر پیشتاز دروازی چیزی بنویسم و یاد و خاطره شان را در ذهن دوستان تازه کنم، ولی با همه کوشش هایم نتوانستم عکس شهید انجنیر بشیر را بیابم.
این سه تن مورد نظر نوشتهء کنونی من عبارت اند از:
- شهیدانجنیر محمدخان ندیری دروازی
- شهید انجنیر محمد بشیر دروازی  
- شهید انجنیرعبدالرشید دروازی
اکنون که در روزهای سقوط حاکمیت خونبار حفیظ الله امین و باند خونخوارش قرار دارم لازم دیدم تا این نوشته را با همه کم و کاستی آن که واقعا لیاقت آن سه شهید بزگوار را ندارد؛ همگانی سازم.
انها اولین نسل دانشگاهی (اگر از مرحومین قاضی صاحب سیدجان و آقای شیفته بگذریم که  قبلا دارالعلوم و شرعیات خوانده بودند) در میان روشنفکران دروازی اند. دورهء دهاتی (تا صنف سوم) را در مکاتب محلی درواز خواندند و دورهء ابتدائیه را در لیلیهء فیض آباد و دورهء لیسه را هم در انستیتوت هواشناسی کابل بسر رسانیدند.
 هر سه در سال 1352 از رشته مترولوزی (هواشناسی) دانشکدهء ساینس دانشگاه کابل با نمرات عالی ( بالترتیب نمره اول، دوم و سوم) به درجه لیسانس فارغ گردیدند.
آنها از اولین کادرهای سیاسی دروازی بودند که در آغاز عضویت شاخهء پرچم حزب دموکراتیک خلق افغانستان را داشتند و بعدش هم در سالهای 1351 به محفل انتظار پیوستند و از جمله کادرهای رهبری کننده آن سازمان بودند.هرسه در اواخر ماه سنبله 1358 در زمان حاکمیت حفیظ الله امین بدون هیچ دلیل و الزامیتی از محل کارشان توسط جلادان"خلقی" دستگیرو بدون محاکمه به شهادت رسیدند.
 آنها،باهم به مدرسه و دبستان و دانشگاه رفتند وهمراه با همدیگر دریک روز دستگیر و در یک شب تیر باران شدند.
یاد این هرسه مرد مبارز و دانشور دروازی جاودانه باد!
متاسفانه در نوشته ها و یادنامه هاییکه تا حال نشر شده است، بنابر هر دلیلی که هست من کمتر شاهد آن بوده ام که دوستان و رفقای سازمانی شان از آنها نام گرفته باشند. البته من شخصا در یکی دو نوشتهء خود قبلا از آنها نام برده ام.
برای من این سه تن نه تنها برادر بزرگ و رفیق بودند، بلکه من آز انها چیزهای زیادی آموختم بخصوص انجنیر محمد خان که هردو از قریهء نسی مرکز ولسوالی درواز وخویشاوند بودیم برایم واقعا نقش یک برادر بزرگ و معلم را داشتند. چهرهء مهربانش هنوز در پیش چشمانم است.
درواز در طول تاریخ شحصیت های ادبی، سیاسی و اجتماعی فروانی را در خود پروریده است و این سه تن شهید از جمله آن شخصیتهای ماندگار دروازی اند.
این رسالت جوانان و نسل صاحب فکر و اندیشهء امروزین دروازی است که یاد بزرگان و گذشتگان مبارز و نامور خود را زنده نگه دارند.
******

پ.ن: بیش از یک سال است که میکوشم تا فوتویی از انجنیر صاحب محمد بشیر دروازی را بیابم، که متاسفانه هنوز نیافتم. اگر دوست ی یا کسی از اعضای خانوادهء آن شهید این نوشته را می خوانند و فوتویی از ایشان را دارند؛ لطف نموده و برایم بفرستند تا اینجا بگذارم.



پنجشنبه، دی ۰۷، ۱۳۹۶

از دفترجهء خاطرات یک زندانی


ع.م. اسکندری


از دفترچهء خاطرات یک زندانی
=================
امروز مصادف با ششم جدی سی و هشتمین سالگرد سقوط رژیم فاشیستی حفیظ لله امین و هجوم قظعات شوروی به افغانستان است.
 با آنکه از زمان تا اکنون زمان زیادی سپری شده وشاید دیدگاه های من هم با قضایای دیروزی متفاوت تر باشد؛ ولی به چند مسئله مثل آنزمان باور دارم که: حفیظ الله امین سفاک ترین زمامدار در تاریخ "کشور خداداد" افغانستان بوده است. در زمان حاکمیت کوتاه مدت او به ده ها هزار از بهترین فرزندان این وطن اعدام شدند.
امین و باند جنایت کارش کشور را از یک نسل روشنفکر و متخصص که طی چندین نسل شکل گرفته بود و صلاحیت ادارهء سیاسی و فنی کشور را داشتند محروم ساخت. چنین جفایی را با این وسعت نه عبدالرحمن خان انجام داده بود و نه طالبان در زمان حاکمیت شان.
 شاید در جریان جنگهای داخلی به صدها هزار کشته شده باشند، ولی جنایت امین در آن است که او بزرگان قوم، علما، دانشمندان، منورین، روشنفکران و متخصصین کشور را طور گلچین از دفتر و خانه های شان برد و بدون هیچ گناه یا خطایی به جوخه های اعدام سپرد و وطن را از یک ثروت بزرگ معنوی محروم ساخت.
اگر حدود چهل سال قبل امین جلاد به قتل عام روشنفکران و متخصصین آنزمان چنین بی رحمانه نمی پرداخت؛ شاید سرنوشت کشور به گونهء دیگری رقم میخورد.
من شخصا از ماه اسد سال 1357 تا 16 جدی سال 1358 یعنی تمام دورهء زمامداری ترکی-امین در زندان پلچرخی بودم و مهمتر از همه اینکه در جمع اعدام شده گان نیز بودم که در ذیل جریان را خواهید خواند.
من در رابطه به تهاجم شوروی در ششم جدی و اینکه ان تهاجم کشور را بمیدان رقابتهای بین المللی تبدیل کرد، منحیث شاگرد روابط بین المللی و نظم جهانی وافقم، ولی یک مسئله راباید منحیث یک فرد صادقانه بگویم که:
 من این چهل سال اخیر زندگی خود را مرهون تغییرات در ششم جدی سال 1358 هستم.
************
در ذیل یادداشتی را که درین مورد یک ونیم دهه قبل با نام دیگری نوشته بودم با کمی تغییرات بادوستان خود شریک می سازم.

 يـادِ َرفتَگان، گـرامی بـاد!
(از دفترچه ی خاطرات يک زندانی)
 چندی قبل، بعد از سالها دوری و بيخبری از همديگر، اخيرا با دوستم انجنیر عتیق.کیوان تماس ايميلی ما با ابتکار او برقرار گرديد، چند روز قبل باز نامه ی  ايميلی گرفتم از آن دوست عزيز و هم سلول زندان پلچرخی ام محترم انجنير صاحب عتیق.کیوان از داخل کشور، که از خاطرات زندان حکايت داشت. راستش درين دنيای آوارگی از يادم رفته بود که روزهای فتـنه ساز هفتم و هشتم ثور نزديک اند.
نامه ی اين دوست عزيز، هم زنجير و هم سرنوشت روزهای دشوار پلچرخی را با اندک تصرف، اينجا نقل مي کنم:
"... ما در خانه همواره از شما و ازان روزهای بد زندان یاد می کنیم. باید بگویم که یاد یاران صرف منوط به روزهای زندان نیست چونکه افغانستان خودش سالهاست یک زندان دیگر است. ما از یارانی که درتلاش اند این زندان را نیزعوض کنند به تقدیر یاد کرده ایم و خواهیم کرد. ما از یاران رفته با تاثر و ماتم داری ورودباراشک (بیاد رفتگان و دوست داران     موافق گرد با ابر بهاران) ولی از یاران موجود با شادمانی یاد می کنیم.
وقتی که از زندان پلچرخی یاد کردید این یاد آوری از یک دوزخ در روی زمین است. همین لحظه بیاد آن... جوان که نامش میرافغان یا چیزی مشابه به آن بود، افتادم که با خوشی نزد ما آمد ،از من 50 افغانی کرایه موترخواست که اورا تا کابل برساند چون در لیست خلاص شد گان است. هرچند کسی به او گفته بود که این شما نیستید نام پدرتان کمی فرق دارد، او اصرار کرده بود که منم، منم که نامم در لیست خلاص شد گان آمده است.
او از ما باشادمانی خداحافظی کرد و در جمع خلاص شوند گان رفت اما رفت که رفت. وقتیکه از زندان رهایی یافتیم ازو اثری نبود، دیگر هیچکسی هیچ جايی او را ندید. نه تنها او نبود بلکه آن جمعی که دران لیست سیاه آمده بودند دیگر در هیچ جايی دیده نشدند، حتا کسی شعری هم به آن ها نسرود و منار گمنامی هم نیافراشت.
مجید جان، یادت است که روز ها و شب هایی پا فشاری داشتی برویم به نزد هيات تحقیق تا تحقیقات مارا به پایان برساند چون ما که گناهی نداریم ، تحقیقات مان تکمیل شود، خلاص می شویم. خودت هم ملامت نبودی ازینکه هجوم زندانیان بیگناه برای رسیدن به هيات  تحقیق به امید رهایی را می دیدی باورت بود که ما هم از شمار همان زندانیان بیگناه استیم.  اگر به هيات تحقیق برسیم گره از بند مان گشوده میشود. سر انجام رفتیم. تو و شمس که دلش بیشتر از من برای آزادی می تپید خود را به هيات رساندید اما من بهت زده و حیران درمیان آن همه زندانیان داد خواه ماندم تا ببینم شما از هيات تحقیق چه نتیجه می گیرید. چند لحظه پسانتر با رنگ پریده و حالت نا خوب برگشتی وقتی پرسیدم چه گپی شد ؟ دست مرا گرفتی و از میان جمعیت بیرون شدیم و بعد گفتی: همینکه یکی از کارمندان آن هيات دوسیه ی مرا از میان دوسیه (پرونده) ها بیرون کشید در بالای آن با خط سرخ نوشته بود: اعدام شد.
آنکس به دلیلی که معلوم نیست دران لحظه برایت گفت : برگرد به درون زندان. شاید بخاطر آنکه عنقریب بروی به اعدامگاه .
تو اعدام شد گی در میان ما زنده می گشتی اما میرافغان (یا میر دولت- شاید نامش دقیق تر بیاد شما باشد)،آن ... دیگر که خلاص شده بود (رهایی یافته بود) اعدام شد.
پس معلوم است  آن لت و کوب شحنه که از اثرش من شنوایی یک گوش خود را تا ابد از دست دادم و تو از سم پا تا گردن زخمی بودی مجازات چندانی نبود. آخر تو هم از همان ديار بودی باید اعدام می شدی آنطوری که صدها ی دیگر شدند.
آری! مجید عزیز تا هنوز هم مردمان آن ديار را کسی تسلیم نمی گیرد اما دیدی که شحنه گان و شکنجه گران دوباره به کرسی ها نشستند. آنهاکه باری رفقای خلقی بودند ، برادران حزبی شدند ، راه ها و شاهراه ها را مسدود می کردند، حتی گذرند گان را سگوار دندان می گرفتند تا باج بستانند، سپس ازطلبه های کرام سر در آوردند و ازانکه ماندند دموکرات شدند بار دیگر که ازین هم پران شوند، آنچه اندر وهم ناید آن شوند.
انجنیر گرامی ام- امیدوارم نامه هایت را ادامه بدهی. به امید دیدار.
به دوستان پیام سرودی فرست        به یاران رفته درودی فرست  "           م.ع. کیوان  
******
زندان پلچرخی محبس وحشتناک و عجيبی بود. هم از نقطه نظر آنکه حد اقل وسايل و امکانات زندگی وجود نداشت و هم از آن نگاه که هيچ زندانی يی محاکمه نگرديده بود و سرنوشت خود را نميدانست. هر زندانی منتظر آن بود که چه وقت نوبتش ميرسد تا او را روانه ی اعدام گاه در پوليگونهای قوای چهار يا پانزده ی زرهدار يا اعدام گاه های ديگر مي نمايند. شايد در تاريخ کمتر سراغ داشت که زندانيان از حق گپ زدن با همديگر نيز محروم گرديده باشند و يا برای مستراح رفتن حتا در حالت مريضی و اسهال هم در بيست وچهار ساعت صرف يکبار  حق داشته باشند. انسان ها و آنهم بافهم ترين، منورترين و با اعتبار ترين شخصيتهای کشور مجبور ساخته شوند تا مدفوعات طبيعی خود را در اتاق خود در خريطه ی پلاستيکی برای يک شبانه روز نگه دارند تا در نوبت ديگر آنرا روز آينده با دستان خود به کناراب ببرند و به بدررفت بريزند.فقط برای يک لحظه به چنين حالت و مجبوريت بانديشيد که چه قدر اهانت بار و غير انسانی است!
لعنت بر آناني که نخبه گان  و انسان های  شريف وطن را چنين مجبور ساخته بودند!
نامه ی دوست عزيزم ع.ک چند خاطره را در من زنده کرد که در ذيل مي آيد:
تسبـيح:
در زندان پلچرخی، زندانيان دانه های تسبيح و شطرنج را از خميره ی نان سيلو يا برنج مي ساختند و بخاطر آنکه دانه ها رنگ سياه را بخود بگيرند کمی ذغال را ساييده و با خميره مخلوط مي کردند. من تصادفآ هنگام دستگيری يک تسبيح کوچک سی وسه دانه يی که دارای مهره های کوچک به رنگ های سياه و سرخ بود، با خود داشتم.
يک ماه قبل از زندانی شدن دو دوست دوران کودکی و نوجوانی ام، تازه از ايران بعد از چند سال برگشته بودند و برای مدتی در سراچه ی کرايی من و پسر مامايم "خالد"در شهرنو کابل مهمان ما بودند. در آن شب به اصطلاح دستگيری ما تصادفا "دولت نظر" جای ديگری بود يا خانه ی کدام دوستش به مهمانی رفته بود. من و پسر مامايم و مهمان دوم ما "عمر" را در نيمه ی شب به وزارت داخله بردند، چند روز بعد در زندان ديديم که" دولت نظر" را نيز زندانی کرده اند.
بعد از يک سال و چند ماه، يک روز که به اصطلاح نام زندانيان"آزاد شده" را ميخواندند، او با خوشحالی از اتاقش که در بخش عمومی بلاک دوم بود، نزد من در کوته قلفيها آمد و با خوشحالی برايم گفت که:" نام من در لست آزادشدگان است و بخير خانه ميروم." من برايش گفتم: "من نيز نامت را شنيدم، ولی نام پدرت درست نبود، بهتر است نگويی که تو هستی و نه روی." ولی او اصرار داشت که حتمآ او است و آزاد شده است. چون هيچ گناه و خطايی نداشت و مطمئن بود که آزاد شده است. دوست هم سلول من انجنير صاحب ع.کیوان مبلغ پنجاه افغانی برايش داد که تا مرکز شهر خرچ راه کند. من که در بساط جز همان تسبيح چيزی نداشتم، تسبيح را برايش دادم و از او خواهش نمودم که بخاطر اطمينان من در" پايوازی" بعدی همان تسبيح را با دو قرص نان گرم و يکی دو کيلو انگور برايم بفرستد. بعدآ او را در آغوش گرفتيم و خدا حافظی کرديم. چندين نوبت پايوازی منتظر ماندم ولی از دوستم دَرَکی نشد. بر او خيلی عصبی شده بودم و در دل مي گفتم که چه دنيای بی مهری است که دوست ات حاضر نمي شود،تا پشت دروازه ی زندان بيايد و احوال سلامتی خويش را برايت بفرستد. غافل از آنکه او را "آزاد" کرده بودند و هرگز به خانه نرسيد. يادش گرامی باد!
اعدام شد:
بعد از قتل "ترکی" و بارکردن همه جنايات بر گردن او، هيئتی مؤظف به بررسی زندان ها و تحقيق بر دوسيه های زندانيان شده بود. يک هيات پنج نفری طی يکی دوماه همه روزه در بلاک دوم مي آمدند ( شايد هيات ديگری در ديگر بلاک ها هم توظيف شده بودند.) و مطابق به دوسيه هايی که شايد از طريق وزارت داخله در اختيار شان گذاشته شده بود، زندانيان را به نوبت نزد خود ميخواستند و به اصطلاح به دوسيه هايشان رسيدگی ميکردند. ولی طی حدود دوماه از برخی زندانيان از جمله من نامی برده نشد. من بسيار عصبی شده بودم که چرا مرا به تحقيق نميخواهند. فکر ميکردم شايد کساني راکه به تحقيق خواسته اند، زودتر در مورد شان فيصله صورت خواهد گرفت و آزاد خواهند شد. باوجود آنکه دوست هم سلولم انجنير ع.ک مخالف بود، من در صف زندانيانيکه نام شان در لست برای تحقيق خوانده نشده بود، ايستادم تا ثبت نام کنم. چنين کردم و بالاخره بعد از چند روز مرا نيز به تحقيق خواستند.
چند ميز کوچک، پهلوی هم در يکی از اتاقهای منزل اول بلاک دوم گذاشته شده بود و چند نفر پشت سرآن نشسته بودند. قرار معلوم هر يکی ازين اعضای هيات همزمان يک نفر را مي خواستند؛ چون زماني که مرا خواستند، دو زندانی ديگر نيز در ميز سمت راست و ميز وسطی نشسته بودند. سلام دادم و بجانب ميز طرف چپ راهنمايی شدم. در پشت ميز يک مرد جوان چهل تا چهل و پنج ساله نشسته بود. مرد خوش سيما بود و مهربان معلوم مي شد. دوسيه را ورق زد و برايم يک صفحه ی آنرا بدون آنکه حرفی زده باشد، بگونه ی که ساير اعضای هيات متوجه نشوند، نشان داد. در ان صفحه به قلم سرخ نوشته شده بود که «اعدام شد». بعدآ به آرامی برايم گفت :"بعدآ شما را دوباره ميخواهيم." از طرز ادای کلمات و حرکات اش معلوم مي شد که با من دلسوزی دارد و شايد مي خواهد مرا کمک کند. من که خيلی وارخطا شده بودم و رنگم پريده بود، کوشيدم تا برخود مسلط شوم و بعدآ با گفتن خدا حافظ ، آهسته اتاق را ترک کردم. در دهليز علاوه بر ساير زندانيان منتظر تحقيق که شمار شان زياد بود و دهليز را شلوغ کرده بودند؛ دوست همسلولم انجنير ع.کیوان نيز حاضر بود. او بخاطر من در آنجا آمده و منتظر بود. او از سيمای من دانسته بود که چيز بدی شنيده ام. پرسيد که: چه گپ است؟ دستش را گرفتم و از جمع ديگران بگوشه ی بردم و قصه را برايش گفتم. او برايم دلداری مي داد و مي گفت که حتمآهمان محقق کمک ات خواهد کرد. خوشبختانه  پنج تا ده روز بعد تر حکومت"امين" پايان يافت.
دوماه بعد از آزادی از پلچرخی روزی به وزارت امور داخله جهت اخذ تصديق شهادت يک دوست خود، محمد. خان بخاطر اجرای حقوق تقاعدش رفتم، تا آن تصديق را گرفته و به محل وظيفه اش بسپارم تا حقوق تقاعدش اجرا و اطفال يتيمش از گرسنگی نجات يابند. مسئول بخش مربوطه ی شعبه ی محبوسين چند کتاب را پيش رويم گذاشت و گفت:"برادر خودت نام را پيداکن تا بعدآ من تصديق کنم؛ چون من زياد مصروف هستم." من کتاب را ورق زدم و پاليدم. قبل از آنکه نام دوستم م.خان را در لست اعدام شدگان بيابم؛ به نام خودم برخوردم. شايد کدام بيچاره ی ديگری بنام من اعدام شده باشد و منِ "اعدام شده" هنوز هم زنده ام.
خنده ی قهقهه:
مي گويند خنده نمک زندگی است. ولی در زندان وحشتناک پلچرخی نه از زندگی به مفهوم اصلی آن درکی بود و نه از نمک آن. قبلآ عرض کردم که در زندان زمان ترکی- امين گپ زدن با همديگر برای زندانيان منع بود و جرم تلقی ميشد و همچنان گفتم که ما را صرف روزی يک بار بخاطر رفع حاجت بيرون مي کشيدند و مدت آن نيز حد اعظمی تا 30 دقيقه بود. درين مدتِ نيم ساعت زندانيان مي کوشيدند بعد از رفع حاجت، شستن روی و برس کردن دندانها، کمی هم در هوای آزاد در صحن زندان قدم بزنند و يا در گوشه ی مي نشستند تا کمی آفتاب بگيرند.
در جمع زندانيان بخش کوته قلفيهای منزل دوم شخصی بود بنام انجنير کامران که مي گفتند قبل از هفت ثور رئيس تخنيکی راديو افغانستان بوده است. مرد قد بلند، خوش سيما،صميمی و بذله گويی بود و فکاهيات فراوانی از ياد داشت. باری يک فکاهی را در داخل دهليز کوته قلفيها گفته بود که همه خنديده بوديم. ( اصل فکاهی را نابر دلیلی اینجا نمی آرم)
روزی جمعی از زندانيان در گوشه ی يی از صحن زندان نشسته بوديم تا از نور و گرمی آفتاب لذت ببريم. انجنير صاحب کامران نيز در جمع ما بود و با نفر پهلويش اهسته صحبت مي کرد، پهره دار( نگهبان) ما که آن روز تصادفآ همان "گل آغا"ی مشهور بود، متوجه شد و با غضب فرياد زد:"چرا گپ ميزنی؟ نگفته بودم که گپ زدن منع است؟ شما انسان هستيد يا...؟ انجنير کامران با بسيار آرامی گفت:" صاحب من گپ نزده ام." گل آقا با خشونت هرچه تمامتر چيغ زد:" من ديدم که لبانت شور مي خورد" انجنير کامران باز با ملايمت گفت:" صاحب من گپ نزدم، ولی من که شما را مي بينم لبانم سربخود به پريدن شروع مي کنند." با شنيدن اين کلمات همه ی ما خود را کنترول کردن نتوانستيم و قاه قاه خنديديم. مورد غصب قرار گرفتيم؛ با حواله ی سوته و سيلی و لگد، ما را دوان دوان دوباره به سلولهايمان بردند و از حق نشستن در آفتاب در آنروز محروم گرديديم.
 انجنير صاحب کامران را بعدآ به بلاک اول بردند، من ديگر هرگز او را نديدم. اگر زنده باشند، برايشان طول عمر و سرفرازی مي خواهم و اگر خدای نخواسته  درآ ن زمان شهيد شده باشند و يا بعدآ وفات کرده باشند، برايشان دعا مي کنم و جای شان را بهشت برين مي خواهم.
یاد همه شهدا و رفتگان گرامی باد!



دوشنبه، دی ۰۴، ۱۳۹۶

بازی سیاسی را باید آموخت


عبدالمجید اسکندری


     
بازی سیاسی را باید آموخت!
***************************

سیاست گرانِ حاظر در صحنهء ما اکثرآ نادرست بازی سیاسی کرده اند. آنها با همه امکانات بالقوه وبالفعلی که داشته اند؛ ولی همیشه چون"فرصت طلبان" عمل کرده اند. غافل ازین ضرب المثل وطنی بوده اند که:" برای رهگذر فقط خربوزهء کَجَک میسر" است.
یعنی: فرصت طلب ها در بازیهای کلان سیاسی هرگز برنده نیستند. بلکه فقط به همان چیزهایی میرسند که میخواهند. یعنی نان و نام موقتی و کذایی.
زمانیکه شما طرح بدیل برای نظام ندارید، ایا ممکن است با جابجایی چند مهره به خواستهای خود برسید؟ مگر در رژیمهای قبلی از زمانهای گذشته و بخصوص از زمان شیرعلی خان تا اکنون چنین نبوده؟
توافقنامهء سیاسی یکی از دست آوردهای بزرگی بود که بعد از قرنها بدست آمد. این توافقنامه آغازی برای تغییر نظام و تقسیم عمودی قدرت و سپردن صلاحیتها به ارگان های محلی و مردم در محلات شان بود. تکرار میکنم که این توافقنامه دست آورد بزرگی بود! ولی ما نه تنها در جهت تحقق آن تلاش نکردیم بلکه با معاملات فردی، شخصی و بعضا تنظیمی ویا با کم کاریها و بی توجهی آنرا به تاق نسیان سپردیم. آیا گناه از تمامیت خواهان است یا از خود ما؟ آیا گناه از خارجیان است؛ یا از خود ما؟!
باور دارم که اکثر مدعییان رهبری کنونی کشور شاید همین توافقنامه را هم بدرستی و با دقت نخوانده، باشند.
آنهائیکه به انقلابهای قهری باور دارند؛ شاید استدلال کنند که جامعه به یک تغییر رادیکال ضرورت دارد، ولی ما کمتر شاهد بوده ایم که چنین انقلابهایی ماندگار بوده باشند. برعکس جوامع بشری در اثر یک تکامل آرام (ایولوشن) به ترقی و تعالی رسیده اند؛ که این موافقتنامه زمینه ساز چنین حرکتی بود.
اگر میخواهید در افغانستان نظام مردم محور و دموکراسی را بسازید؛ این با تعویض چند مهره ( حتی مهره های مرکزی) میسر نیست بلکه به تغییر قانونمند نظامیکه کار آمد نیست، باید اندیشید. استراتیژی و تاکتیک خود را درین رابطه بیان دارید و بعدش به سوی همگرایی همه آنانیکه معتقد به چنین نظامی اند، بروید.
کما اینکه بر روی همدیگر تیغ کشیدن و جبهه مقاومتگران و عدالتخواهان را پارچه ساختن (از هر جانبی که باشد) نیز منفعتی درپی ندارد.
...و آنانیکه "سیاست حذف" را در پیش گرفته اند، باید بدانند که به سوی "نا کجا آباد" در حرکت اند.
نه از خارجیان کسی را بترسانید و نه گناه خود را برگردن خارجی ها باندازید. خارجیها نه خویشاوند فرد یا قومی اند و نه دشمن فرد، مجمع سیاسی و یا قوم دیگری. انها به دنبال منافع خود اند! با انها باید در راستای منافع مشترک بازی و تفاهم کرد.
قرن بیست و یکم را نمیتوان با افکار و پرسونل قرن نزدهم و بیستم اداره و رهبری کرد. نظام فرد محور و ساختار سیاسی ناکار آمد کنونی را فقط با همگرایی همه نیروهای ترقی پسند، ملی ومومن به دموکراسی و حق شهروندی میتوان متحول ساخت.
امروز و چند سال بعد هم "پایان تاریخ" نیست. باید اشتباهات دیروزی و امروزی را اصلاح کرد!

 من باور دارم که نسل نو راه خود را بالاخره خواهند یافت. این نسل به سیاست های فرد محور و قبیله محور و همچنان به سیاست وابستگی به خارجیها و ازآن طریق خود را برگردهء مردم بالاجبار تحمیل کردن، نه خواهند گفت و یک سرزمین آزاد، آباد، مستقل و متحد را خواهند ساخت.
به امید چنین روزی!
پ.ن: امیدوارم این نوشته من را برله یا علیه هیچ فردی تعبیر نکنید.
من قبلا نیز نوشته یی داشتم درین رابطه تحت نام "چرا حکومت وحدت ملی؟ ( نیم نگاهی به دولت سازی در افغانستانِ پسا طالبان)".
 درینجا لینک آن را برای دوستان می گذارم. اگر لازم میدانستید به آن سری بزنید!


                                      

پنجشنبه، شهریور ۳۰، ۱۳۹۶

ع.م.اسکندری

 بی حافظه گی یا عوام فریبی؟!

به مناسبت سومین سالگرد حکومت "وحدت ملی"
=============

چند روز است که بخاطر یک کار نیمه تحقیقی مصروفم. برای پیش برد این کار نیاز داشتم تا به منشور انتخاباتی تیم های انتخاباتی "تحول و تداوم" و " اصلاحات و همگرایی" و هم چنان توافق نامهء سیاسی میان این دو تیم سری بزنم.

فضاحت اخیر از نام آقای مخکش مراواداشت تا این یاداشت را بنویسم؛ با ذکر این حقیقت که اوشان وسیلهء اند در دست سیاستگران تمامیت خواه و هژمونیست وحتی ضرور است تا ما بعوض معلول ها، علل را مورد توجه و بررسی قرار دهیم و آن سیستم ناکار آمد دیکتاتور پرور کنونی مسلط شدهء بالاجبار بر کشور است.

بگذریم از اینکه به توافقنامهء سیاسی اصلا ارزشی داده نشده و حتی یک بند از مفاد آن اجرایی نشده بلکه بیشتربرعکس آن عمل شده است؛ برایم قابل تعجب نبود. برای من تعجب بر انگیز این مسئله است که آیا آقای اشرف غنی احمدزی به منشور انتخاباتی خود باور داشت؟ آنرا خوانده بود؟ و یا اینکه دیگران برایش نوشته بودند و اوشان اصلا آنرا نخوانده بودند.
این برنامه در متن خود دموکراتیک و برضد یک حکومت خود کامه است؛ ولی تمام عملکردهای آقای اشرف غنی نه تنها برضد دموکراسی و حکومت مردم سالار بلکه برضد منشورتدوین شده از جانب خودش نیزهست.
حکومت آقای عنی نه تنها مشارکت ملی را برنمیتابد، بلکه در تاریخ حکومت داری در افغانستان، فردمحور ترین،  خودکامه ترین و نامشروع ترین حکومت بشمار میرود.
جالب تر اینکه در همین منشور 288 بار کلمهء "شهروند" آمده است؛ در حالیکه خود ایشان در یکی از بیانات احساساتی اخیر خود میگویند که با اصطلاح "شهروند" مشکل دارند؛ ولی در منشور انتخاباتی شان 288 بار کلمات "حق شهروندی" ،"شهروند" و "شهروندان" را بکار برده اند.
سیاستهای تمامیت خواهانه، قبیله سالارانه، فرد محور و دیکتاتور منشانهء این آقا دیر یا زود کشور را بسوی بی ثباتی غیر قابل کنترل و ازهم پاشیدگی جبران ناپذیرسوق خواهد داد.
لطفآ صرف مقدمهء منشور تیم تحول و تداوم را بخوانید. مسلمآ به این نتیجه خواهید رسید که: یا این آقا حافظه ندارد و یا یک عوام فریب حرفوی است.
این هم مقدمهء منشور تیم تحول و تداوم:

((در طول تاریخ افغانستان، عامل اصلی بحران ها و چالش ها، حکومت هایی بوده که با منطق خود کامگی عمل می کرده اند .حکومت خودکامه دارای شاخصه هایی است:
 1 - در حکومت خودکامه، حاکمیت ناشی از اراده ی مردم نیست و به همین جهت از مشروعیت به معنای امروزین آن برخوردار نمی باشد.
 2- حکومت خودکامه، هیچ نوع مشارکتی را برنمی تابد و سیاست اصلی آن مبتنی بر انحصار قدرت و حذف دیگران است .
3- در این نوع حکومت، به قدرت سیاسی به عنوان یک "هدف" نگریسته می شود، نه یک ابزار و وسیله برای تأمین خدمات عمومی و لذا برای رسیدن به آن و یا حفظ آن از هر وسیله ای هرچند نامشروع استفاده می شود.
4- در این نوع حکومت ها، فرهنگ، عقیده، دین، اخلاق، اقتصاد و تجارت، همگی در خدمت "قدرت" قرار میگیرند و از همه ی آن ها استفاده ابزاری می شود.
اما نتیجه ی خودکامگی، قبل از هر چیز دیگر "بی ثباتی سیاسی"  در کشور است .زیرا خودکامگی با هویت انسان  به عنوان یک موجود آزاد و انتخابگر، ناسازگار است و از همین رو نمی تواند دیرپا باشد و بسیار زود عکس العمل ایجاد می کند .این عکس العمل گاهی به صورت مقاومت های مردمی بروز می کند و منجر به سقوط حکومت های خودکامه می گردد. برای نجات از بحران، باید حکومت مردم سالار تأسیس شود .حکومت مردم سالار، برعکس حکومت خودکامه، مبتنی بر اراده و رأی مردم است و به جای سیاست حذف، از سیاست مشارکت استفاده می کند و هدف اصلی آن حفظ قدرت نیست، بلکه هدف عمده آن حفظ نظم عمومی و ارائه خدمات عمومی است .همچنین این حکومت در مقابل شهروندان خود، غیر جانبدار بوده و هیچ گونه موقف قومی، لسانی، نژادی و مذهبی نداشته و حقوق برابر شهروندی را مبنا و اساس حکومتداری خود قرار می دهد. تیم تحول و تداوم به منظور تشکیل یک حکومت واقعاً مردم سالار و پاسخگو، وارد میدان رقابت انتخاباتی شده است .ما قبل از هر چیزی می خواهیم در منطق و فلسفه حکومتداری در افغانستان، یک دگرگونی اساسی ایجاد کنیم و دولتی را بر اساس مفاهیم و اصول مدرن، بنیان نهیم و سپس با تداوم ساختارها و ارزش های اسلامی و ملی خود که در وثیقه ی ملی ما (قانون اساسی) درج شده، در عرصه های مختلف مدیریت، حکومتداری، حقوق مردم، فرهنگ، اقتصاد و روابط بین المللی افغانستان، در شیوه ها، ابزارها و سازوکارها، تحول پدید آوریم و با این تحول، ثبات پایدار سیاسی را در کشور خود تأمین نماییم و زمینه را برای تأسیس یک جامعه ی مرفه و مترقی بر مبنای دموکراسی، عدالت اجتماعی، کرامت انسانی، حقوق بشر، وحدت ملی، برابری بین همه ی اقوام و انکشاف متوازن در همه ی مناطق کشور فراهم کنیم.))
 آیا عمل کرد آقای غنی که فکر می شد یک آدم اکادمیک است و بیشترین زندگی خود را درایالات متحده گذشتانده، طی بیش تراز سه سال حکومت گری اش با این منشور که از نام تیم مربوطهء ایشان در کارزار انتخاباتی به نشر رسیده است همخوانی دارد؟
به چنین آدمی چه میتوان خطاب کرد؟: عوام فریب یا بی حافظه؟ و یا هردو!