جمعه، شهریور ۰۹، ۱۳۹۷

"فرستادهء امپراطور"، برمیگردد؟!



"فرستادهء امپراطور"، برمیگردد؟!
=================
سیاستهای نادرست  و قوم محورانهء  خلیلزاد و تیم تمامیت خواهش، نه تنها به اعتبار دموکراسی امریکایی ضربه مهلکی زد، بلکه باعث تلف شدن صدها ملیارد دالر از پول مالیه دهندگان امریکایی شد و جان ده ها هزار تن از اتباع امریکایی و افغانستان را نیز گرفت. اگر او بار دیگر بیاید؛ که میداند عاقبت کار برای ایالات متحده و مردم افغانستان چه خواهد بود؟!
*********
اخبار منتشره در بی بی سی و برخی منابع دیگر به شول فیس بوک گویای آن است که احتمالا فرستادهء امپراطور جناب زلمی خلیلزاد منحیث نماینده ایالات متحد ه در امور افغانستان و پاکستان دوباره به کابل برمیگردد.
اگر ادارهء ترامپ چنین تصمیمی را بگیرد؛ معنایش این خواهد بود که هنوز هم رهبری امریکا درس لازم را از افغانستان نگرفته  است.
 من درین نوشته قصد ندارم به بررسی با تفصیل کارنامهء خلیلزاد و سیاست های نادرست ایالات متحده بپردازم؛ صرف به  رئوس مسایل تماس میگیرم.
ایالات متحده دراواخر ساله 2001 و بعد حائثه وحشتناک یازدهم سپتامبر آن سال تحت نام دفاع از خود و مردم افغانستان
 ،    (R2P, The Right to protect-  and - Humanitarian intervention (
مداخلهء بشردوستانه و شکست تروریزم به افغانستان حمله کرد.
امریکاییها بدون مخالفت اعضای شورای امنیت ملل متحد و توافق  ضمنی یی کشورهای منطقه به شمول ایران، چین، روسیه ، هند و کشورهای همسایه افغانستان بشمول پاکستان (پاکستان از روی ناگزیری از سیاست جورج دبلیو بوش حمایت کرد) به افغانستان تحت تصرف طالبان و القاعده حمله کردند. نیروهای محدود امریکایی به کمک جبهه متحد ضد طالبان که بعدا در ادبیات غربی بنام جبههء شمال مسمی شد، در مدت کوتاهی رژیم طالبان و القاعده در افغانستان را تارو مار نمودند.
چرا این موفقیت در فرجام برعکس شد؟
تیم تکنوکراتهای افغان تبار امریکایی و دررآس آقای  خلیلزاد که در گذشته بنابر علایق تباری با طالبان ارتباط داشتند و برخی شان هم سمت سخنگو و نمایندگی طالبان را داشتند؛ کوشیدند تا از اضمحلال کامل طالبان جلو گیری کنند و گذاشتند تا اکثر طالبان شکست خورده دوباره به مراکز قبلی خود در پاکستان برگردند.
این تیم تمامیت خواه و قوم گرا بعدا تحت این بهانه که طالبان نیروی قومی و مذهبی اند که برای منافع امریکا خطر نیستند به قباحت زدایی از طلبان و اعمال سیاست گام بگام برای ابقای طالبان[1] پرداختند و کار تا آنجا کشیده که  اکنون هم بخش عمده رهبری حکومت کابل بدست طالبان است و هم مخالفین مسلح حکومت امریکایی محور کابل نیز طالبان اند.
خلیلزاد نه تنها نه تنها از نابودی قطعی طالبان بدست نیروهای امریکایی جلوگیری کرد بلکه منحیث نمایندهء تام الاختیار امریکا کرزی را در کنفرانس بن 2001 باوجود مخالفت اکثریت قریب به اتفاق اشتراک ننده گان آن کنفرانس بر آنها منحیث رهبر حکومت موقت تحمیل نمود. او  در لویه جرگه قانون اساسی سیستم ریاستی را باوجود مخالفتهای فراوان بر افغانستان تحمیل کرد. حفظ کرزی برای دو دور بعدی، و تحمیل احدزی منحیث رئیس حکومت " وحدت ملی" را نیز میتوان تا جایی از میراثهای این فرستادهء امپراطور به حساب آورد.
او همه این مسایل را تا جایی خود درکتابش تحت عنوان فرستاده[2] بیان و اعتراف نموده است.
حالا شاید این "فرستاده امپراطور" به امید اتمام وظایف ناتمام خود به کابل برگردد؛ ولی برایشان باید گوشزد کرد که امسال و سال 2019 شبیه سالهای 2001 تا 2004 و حتی  2014 نیستند. هم وضع داخلی افغانستان متفاوت تر از دیروز است و هم واقعیتهای جیوپولیتیک منطقه.
امریکا چه بخواهد، چه نخواهد مجبور است راه برون رفت آبرومندانه از افغانستان را بر گزیند و روزی قطعات نظامی خود را از کشور بیرون کند ولی اگر این بار باز آقای خلیلزاد به فریب رهبری کنونی امریکا نایل آید و زمینهء ابقای طالبان هم تبار خود در قدرت را مساعد سازد؛ معنای آن این است که ملیارد ها دالر و خون هزاران سرباز امریکایی و افغانستانی به هدر رفته و نتیجهء ام یک شکست و بدنامی تاریخی برای امریکا خواهد بود.[3]
شاید، این به نفع ایالات متحده امریکا باشد تا از فرستادن این دپلومات- تکنوکرات امریکایی ولی با فکر قبیلوی و تمامیت خواهانهء افغانی، بگذرند!.






1-  سیاست گام بگام بسوی ابقای طالبان (سیاست جدید امریکا یا پالیسی کهنهء خلیلزاد). http://archive.mashal.org/content.php?c=maqalaat&id=00034

- نگاه کنید به: نگاهی به کتاب فرستاده نوشته انجنیر محمد عالم جمال در سایت آریایی. –
http://www.ariaye.com/ketab/ketab/alem2.html [2]
- به نوشته های ذیل سربزنید: 1- خروج آبرومندانه یگانه گزینه، نوشتهء ع.م.اسکندری 2- شش ماموریت جدید خلیلزاد در افغانستان- نوشتهء داکتر هارون امیرزاده.  3– ماموریت جدید خلیلزاد نوشتهء عبدالحی خراسانی.   

   

یکشنبه، تیر ۱۷، ۱۳۹۷

جایگاه‌ی تباری تاجیکان درترکیب اجتماعی افغانستان


نویسنده: دکتورنجیب الله مسیر

جایگاه‌ی تاجیکان در واقعیت اجتماعی – سیاسی افغانستان

نگرانی‌ها وراهکارها


جایگاه‌ی تباری تاجیکان درترکیب اجتماعی افغانستان 


تاجیکان بربنیاد اجتماع تبارهای اوستایی و آریایی که از سه هزارسال پیش از میلاد درخوارزم، سغد، فرغانه، بدخشان، بلخ، هرات، غور، بامیان، پنجشیر، کوهستان، کوهدامن، کابلستان، غزنی، سیستان، کندهار، بشمول وزیرستان زیست مینمودند، پیدا و و درسده ی نهم و دهم ترسایی دروجود دولت متمرکز سامانیان باهویت مشخص مردم تاجیک شکل گرفتند.
خراسان خاوری(یا سرزمین امروزی افغانستان) وماورالنهر- میهن تاریخی، زادگاه‌ی تباری وجایگاه‌ی خود شناسی فرهنگی – تباری و تباری – سیاسی تاجیکان می‌باشد.
همانگونه که آشکاراست درخراسانی که « کوره ذوب» می‌باشد، دردرازای هزاران سال، روند پیوسته‌ی زوال وزایش اتنوس‌ها ادامه داشته، «لحظه های بحرانی» پدیدار شده و«گسستگی درپیوستگی وتدریج»، پیوستن، جدایی، استحاله، آمیزش، همبستگی و همزیستی مردمان رونما گردیده است؛ تاجیکان افغانستان نیز چنین چیزی را تجربه کرده‌اند و از این امرمستثنا نمی‌باشند.
با هجوم قبایل کوچی افغان ازسوی جنوب، نخست ازهمه به استحاله تدریجی تاجیک‌های پشاور، گذرگاه خیبر، باجور، شلمان پرداخته شده است؛ به ویژه، این روند درولایت کندهار به شدت براه افتیده است؛ درین ساحه افغان‌ها زمین‌های تاجیکان بومی منطقه را غصب نموده وبااستحاله تدریجی آنها شمارخود را فزونترساختند.
در سده‌ی بیست، درشرایط تازه تاریخی تلاش‌های نخبگان حکومتگر افغان برای «افغان سازی» زندگی اجتماعی – سیاسی و فرهنگی کشور و برهمین اساس تلاش برای ساختمان ملت افغان آشکارگردید.
اینک نزدیک به سد سال است که تاجیکان درسرزمین آبایی خود در حوضه رود های پنج، آمو، هریرود، پنجشیر، کابل، ارغنداب، هلمند، کناره های دریاچه هامون با هویت‌ستیزی، سیاست ترورملی، استحاله و پذیرش اجباری هویت اجتماعی، فرهنگی، اتنیکی، مذهبی دیگران دست وپنجه نرم می‌کنند.
مرزهای سیاسی کشورما ، درسد سال پسین، بیشتر یک پدیده ی جیوپولیتیک بوده و جامعه آن آمیخته‌یی ازاقلیت‌های ملی (کمتر از پنجاه جمع یک) میباشد. "قبایل دولت ساز" وتبار مسلط براوضاع سیاسی افغانستان به ا ستحاله و زدودن اقوام دیگر پرداخته وبرای دیگران تاریخ ونام می‌آفرینند. درقانون اساسی کشور اتنوسید و دیگرسیتیزی به یک امر قانونی تبدیل شده است. پیامد این سیاست هویت‌ستیزی و استحاله، درگیری‌های داخلی و جنگ شهروندی می‌باشد.
روشنفکران تاجیک باید به این پرسش زمانه پاسخ بگویند که جایگاه‌ی سیاسی خود را درجامعه "افغانی“ و درجهان نو چگونه بازشناختی میکنند؟ قبایل حگومتگر در دولت "ملی" بخت آمازمایی نموده و تلاش میورزند تا اقوام و تبارهای دیگربه آنها بپوندند و نام ونشان " قبایل دولت ساز" را با افتخاراز خود بدانند.
نخبگان تاجیک باید هویت سیاسی – فرهنگی خودرا تثبیت وساختار مناسب سیاسی را که ازین هویت نیز پاسداری بکند، برپا نمایند. به گفته‌هایی بیشترینه دانشمندان آنها باید، کم ازکم، به این پرسش‌ها پاسخ ارایه نمایند:
ما کی هستیم؟
„سرزمین ما" کدام است؟
ما مستحق کدام مقام سیاسی هستیم؟ آیا تنها آزادی کامل را میپذیریم یا به کدام حالت «عاجزانه» دیگر بسنده میکنیم؟
ما کی نیستیم؟ اگرما استحاله را بپذیریم به کی تبدیل خواهیم شد؟
سمتگیری تمدنی ما کدام است؟
کدام گونه ای ازساختار سیاسی واقتصادی را میخواهیم داشته باشیم؟
خود شناسی وپایداری دربرابر هویت ستیزی و بحران هویتی که برتاجیکان تحمیل میگردد، کارساده و آسان نیست؛ حاکمیت قبایل درکشورامکانات زیاد دارد، روشنفکران تاجیک که آگاهانه ازحاکمیت دورنگهداشته میشود و دسترسی به امکانات دولتی ندارند، نمی توانند به تنهایی دربرابر چنین سیاست های اتنیک محور دولت مبارزه نمایند. درین نبرد نابرابر باید به اتحاد و همسبتگی همه مردمانی که بارسنگین وننگین ستم ملی را میکشند، تمکین نمود.
تاجیکان درحالیکه ازبومی ترین باشندگان خراسان زمین بوده وزمانی هم اکثریت قاطع را درترکیب اجتماعی این مرزوبوم تشکیل میدادند، با ازدست دادن اقتدارملی و حاکمیتی که ازهستی فرهنگی و تباری شان پاسداری نماید، درشمار قبایل و اقوام دیگرمهمان قرارگرفته وپیوسته به استحاله و ترک کشور"افغان ها" وبا این نغمه گوش خراش وتوهین آمیز – یا بیا توافغان شو یا بروبه گورستان، تهدید میشوند؛ چنین است سرنوشت تبار بی‌دولت واقتدارملی! نخبگان تاجیک باید بدانند که بدون یگانگی – ملتی، بدون ملت – دولتی و بدون دولت، آینده ی وجود ندارد.
تاجیکان وحاکمیت سیاسی
همانگونه که آشکاراست، تاجیکان دارای تاریخ کهن دولتمداری بوده ونیاکان آنها مشارکت فعال در برپایی و توسعه ساختارهای دولتی پیش ازتاریخ مانند سغد کهن، بلخ باستان ودولت هخامنشی‌ها، وپس ازتاریخ بگونه مستقیم درتشکیل ومدیریت دولت‌های اشکانی، کوشانی، یفتلی، ساسانی، داشته و در زمان سامانی‌ها به مدارج بلند مدیریت دولتی رسیده اند.
پس از فروپاشی دولت سامانی درخراسان خاوری(افغانستان امروزی)، آسیای‌میانه ومناطق همجوارآن، خانواده های سلطنتی، دردرازای سده ها برتجارب غنی تاریخی دولتمداری تاجیکان تمکین نموده اند. ساختارها وشیوه های مدیریت که، غزنویان، خوارزمشاهان، سلجوقی‌ها، تیموری ها، شیبانی ها، منغیت ها ، و سایرخانواده ها ی منطقه به میراث گرفته اند، شاهد این مدعا میباشد.
در بایگانی تاریخ سیاسی تاجیکان، بسته ای ازپندارها واندیشه ها، تئوری ها، مودل ها ورویکردها دررابطه با مسئله حاکمیت ومناسبات فرمانروایی وجود دارد؛ افکارگرانبها ورویکرد های نخستین نیاکان تاجیک ها درزمینه حاکمیت وروابط قدرت درکتاب مقدس زردشتی ها "اوستا" بازتاب یافته است.
رویکرد های عنعنوی – نظری متفکرین نسبت به مسئله حاکمیت و روابط قدرت همچنان در شماری از آثار تاریخی و کتاب های سده های میانه به چشم میخورد.
درینجا میتوان ازآثارابونصر فارابی"اندیشه های اهل مدینه فاضله" و "سیاست شهروندی" ومنابع مهم مانند "تاریخ طبری"، "تاریخ بخارا“،
الاثارالباقیه"("میراث نیاکان") البیرونی، "نصیحت الملوک"(هشداربه حاکمان")، "سیاستنامه"(کتاب درباره مدیریت دولتی")،"چارمقاله"("چاربحث")، "ذخیره الملوک"، "روضت الصفا“ ودیگران نام گرفت.
یکی ازرویکرد های ویژه تاجیکان درمورد حاکمیت و روابط قدرت درتاریخ افکارسیاسی همانا شاهنامه نویسی است. مانند „شاهنامه" فرودوسی که یک رساله بزرگ سیاسی و تاریخی مردم فارسی زبان بشمارمیرود.
ویژه گی اساسی آموزه های سیاسی واجتماعی کهن وآغازین درآنست که، درمجموع آنها درچارچوب مکاتب مذهبی – فلسفی زردشتی، مانویت ومزدکیزم شکل گرفته وبا نورم ها وهنجارهای اخلاقی – فلسفی این آموزه ها بستگی دارند.
منبع حاکمیت واساس مشروعیت آن درآموزه های زردشت قدسی بوده ومنبع الهی دارد؛ مودل آرمانی آن همانا پادشاهی میراثی یا شاهنشاهی میباشد؛ درمجموع میتوان گفت که سیستم شاهنشاهی میراثی نخستین مدل حاکمیت دولتی درتاریخ مردم تاجیک میباشد.
رویکردهای عنعنوی – نظری تاجیک ها درمورد مسئله حاکمیت درسده های میانه زیرتاثیر تئوری یونانی واسلامی قرارگرفت. مودل آرمانی حاکمیت سیاسی درآموزه های آن دوران همان مودل شاهی مطلقه باقی مانده است، ولی اساسات شاهنشاهی ایرانی را درخود نگهداشته وبا تئوری امارت اسلامی امیخته شده ومحتوای اسلامی پیدامیکند. این آموزه ها درآثاربیشترینه دانشمندان این دوره وازجمله فارابی، ابن سینا، فردوسی، ناصرخسرو، نظام الملک، غزالی، جامی ودیگران به نیکویی مشاهده میشود.
مدل آرمانی حاکمیت سیاسی این دوره بازهم مدل شاهی مطلقه میباشد. اما، باحفظ اساس شاهنشاهی ایران باستان، این مودل امیزه ی با مودل امارت اسلامی بوده وبیشترینه ویژه گی های اسلامی را درخود دارا میباشد.
تاجیکان وحاکمیت سیاسی درافغانستان
خراسان بحیث یک مفهوم جیوپولیتیک هم در دوران موجودیت احمدشاه درانی وهم درزمان جانشینانش تا سالهای 70 سده نزده، مستدام وجود داشته وتنها با تشکیل دولت متمرکز افغانی به سرداری امیرعبدالرحمان، نام نوی سیاسی – افغانستان به گونه نهایی شکل رسمی – حقوقی را بخود میگیرد.
درسده بیست، درشرایط تازه تاریخی تلاش های نخبگان حکومتگرافغان برای « افغان سازی» زندگی اجتماعی – سیاسی ، و فرهنگی کشور وبرهمین اساس تلاش برای ساختمان ملت افغان آشکارگردید.
امروزه، درین دوره ازتکامل تاریخی، مناسبات متقابل میان افغان ها واتنوس های غیرافغان افغانستان، درونمایه اساسی پروسه های میانقومی وقومی سیاسی را تشکیل میدهد.
بررسی منابع ورویکردهای تاریخی، مواد آرشیف و بایگانی ها ورویداد نامه های آغازسده بیست نشان میدهد که با مرگ امیر عبدالرحمان درکشور ودرجامعه زیر تاثیر رخدادهای انقلابی درکشورهای دیگر، جنبش های اجتماعی – سیاسی ایکه تلاش میورزیدند تا رژیم موجود را دگرگون بسازند، زاده شدند ونیروگرفتند. درمیان آنها ازدوگروه میتوان یاد آورشد: یکی گروه لیبرال ها که متشکل ازکارمندان عالی رتبه ودرباری تاجیک مانند محمد ولی خان بدخشانی، برادران میرزمان الدین و میریاربیک خان دروازی، لعل محمد خان کابلی، شجاع الدولت خان وسید پاچامیرخان لوگری، نظام الدین خان ارغندی ودیگران که برای رویدست گیری رفورم ها درچارچوب رژیم موجود تلاش میورزیدند، یاد کرد.
گروه دومی – جمیعت پنهانی« جنبش مشروطه» - جنبش قانون اساسی بود. اعضای بال تاجیکی این گروه لعل محمد کابلی، محمد عثمان پروانی، جوهرشاه خان غوربندی( همه ی آنها ازسوی امیرحبیب الله اعدام شدند)، غلام محمد خان میمنه گی، میرمحمد حسین کابلی، میرزا عبدالرزاق خان کابلی، میرزمان الدین خان بدخشانی، میرزا غیاث الدین خان کابلی، حافظ عبدالقیوم خان کابلی، محمد ابراهیم خان کابلی، عبدالمجید خان کابلی ودیگران، اراده داشتند تا نه تنها رفورم و دگرگونی بیاورند بلکه رژِیم مطلقه را به شکل دموکراتیک ترمدیریت دولتی تعویض نمایند.
درسه دهه ی نخست سده بیست درشرایط نو تشدید تضادهای اجتماعی، تاجیک ها دوباره شرکت کنندگان رخداد های سیاسی بزرگ شدند. مشارکت آنها درحیات سیاسی کشوردرشکل قیام مسلحانه ضد دولتی 1928-1929 که درراس آن حبیب الله کلکانی ( روستایی درکوهدامن) نماینده پایینی ها قرارداشت، بازتاب یافت. اوبحیث بیانگر منافع نه تنها تاجیک ها درمقام یک قوم، بلکه نماینده مردمانی که ازاقوام گوناگون متشکل بوده و ازسیاست امیرامان الله ناراضی بودند، بمیدان آمد.
درباره جنبش دهقانی تاجیک های افغانستان درسالهای 1928-1929 به رهبری حبیب الله کلکانی وفرامانروایی کوتاه مدت اودرافغانستان رساله ها، اسناد ومدارک نگهداری شده زیاد وجود دارد.
تکانه های اجتماعی سالهای بیست سده بیست درافغانستان و ازجمله به قدرت رسیدن وفرامانروایی کوتاه مدت نماینده تاجیک ها، پیامد منطقی وقانونمند تضاد های ژرف اجتماعی – اقتصادی و قومی سیاسی ، نابرابری های اقتصادی و ملیِ بود که درجامعه افغانی وجود داشت
تبار بی‌دولت، پایندگی ندارد!
بحث حاکمیت درتفکرسیاسی تاجیکی، روند دگرگونی های آن درجریان مدرن سازی جامعه امروزه تاجیک وهمچنان اثرگذاری آنها بالای فرهنگ سیاسی مردم وحاکمیت با کاربرد تازه ترین یافته های دانش سیاسی، کارامروز وفردای نخبگان تاجیک را تشکیل میدهد.
مسئله حاکمیت، گونه ها، درون پندارو چگونگی تحقق آن، اساسی ترین وامروزی ترین بحث ومصروفیت چیزفهمان، روشنفکران وداوطلبان قدرت وحکومتگری درکشورمیباشد. همین اکنون گفتارهایی درباره گونه دولت وشیوه سازماندهی حاکمیت سیاسی یا به بیان دیگردرباره چگونگی مدیریت دولتی(مدیریت پارلمانی، ریاستی، آمیزه ی هردو، متمرکز، نامتمرکز، ساختاردولت( یونیتار، فدرال) ورژیم سیاسی(توتالیتار، اوتاریتار، اقتدارگرا، دموکراسی) درهمه نهادهای شامل درسیستم سیاسی کشوربراه افتیده است؛ ناروایی وتبعیض آشکار، بحث عدالت ملی را درمحراق دادخواهی مردم قرارداده است.
امروزه، افغانستان دولتی ست که شکل گیری اش نافرجام، حاکمیتش ناکام، مدیریت اش فاسد وناتوان وجغرافیا اش لانه‌ی تروریستان وقاچاق بران شناخته شده است؛ به مفهوم واقعی آن، نه دولتی داریم ونه ملتی شده ایم؛ کشوری داریم که تمامیت ارضی ، استقلال سیاسی، یگانگی وحاکمیت ملی اش پرسش برانگیزشده است؛ افغانستان سرزمینی ست پاره پاره وچندگانه؛ درین کشوراعتماد مردم نسبت به دولت ازبین رفته وروابط میان اقوام، مذاهب، احزاب سیاسی، نخبگان نظامی – سیاسی وچهره های داوطلب حکومتگری خصمانه میباشد؛ به گفته معروف "همه با همه درگیرند". چنین ناهمگونی اجتماعی و بی‌اعتمادی قومی، قبیله ا‌ی ومذهبی سد راه شکل گیری شعور همگانی ملی گردیده و روند همگرایی ملی، تکامل دولتی – سیاسی وسرانجام مدیریت دولتی را خیلی پیچیده وناشدنی کرده است.
حالا پرسش اساسی این ست که چرا ما تا هنوز موفق نشده ایم که دولتی داشته باشیم، چرا تا هنوزملت نشده ایم وسرانجام انگیزه ها وسازه های بازدارنده درین رابطه کدام ها اند؟ ازهمه مهم تراین که، آیا انگیزه های اساسی این نابسامانی وناکامی درزندگی سیاسی ما، ریشه درگذشته ، درساختاراجتماعی، سیاسی وگونه حاکمیت دولتی ومدیریت سیاسی دارد؟ دریک سخن، آیا فرهنگ سیاسی ما زایشگاه این همه نوزاده گان مرده صفت وروبه زوال است؟
زمامداران ورهبران پنهانی وآشکارحکومتگردرکشور، افغانستان را زاده دولتی میدانند که آنرا احمدخان ابدالی درسال 1747 درکندهار، درگوشه ای ازخراسان برپا کرده و پسانها بنام آمپراتوری منطقه یی درانی شناسایی گردیده است. قرائت رسمی از پیشنه ی دولتمداری در افغانستان امروزی چنین است که آنرا خلف این امپراتوری میدانند وافغان ها را درمقام یک قوم واحد!، نه مجموعه ی ازقبایل جداگانه، بحیث „قوم دولت ساز وحکومتگر" ووارث تاج وتخت همان دولت میدانند.
حاکمیت قبایل که درواقع به گونه کنفدراسیون شکل گرفته بود، خیلی پیچیده بوده وتا امروزهمانگونه پاییده است؛ درپیامد، دولت بحیث نهادی که درذات خود بدیل قبیله میباشد، درافغانستان به نام یکی ازقبایل یاد گردیده ، ویژه گی های ساختارقبیله یی را نگهداری واستحکام بحشیده وازهمین سبب به ابزار قبیله گرایی تبدیل گردیده است؛ حاکمیت متمرکز دولت افغانی بربنیاد تنگ نظرانه ساختار قبیله یی برپا گردیده است.
باوجود اینکه دردرازای سه سد سال پسین برای ساختمان دولت تلاش های زیادی صورت گرفته است، ولی بازهم ، سه تلاش اساسی ( کنفدراسیون قبایل درسال 1747، حاکمیت زحمتکشان درسال 1978 وتلاش مجاهدین درسال 1992) درپرتوی ایدیالوژی فراگیر(ناسیونالیزم، مارکسیسزم، بنیاد گرایی) راه را بسوی یک دولت با ثبات وسیستم سیاسی که پاسخگوی پرسش ها وخواست های زمانه باشد، نگشود؛ فرمانراوایی ظاهرشاه ومحمد داوود نیزازین امرمستثنا نمی‌باشد. ساختارهای قبیله یی وقومی ونهاد هایی سنتی با اشکال گوناگون ازگریبان مدرنیته سربرآوردند.
نگهداشت ویژه گی های اتحاد قبایل ازسوی دولت افغانستان سبب گردید تا دولت وسیستم سیاسی افغانستان ساحه نفوذ نهادهای سازمان قبیله یی باشد. سازمان و ساختارقبیله یی در همه عرصه های زندگی سیاسی کشور آشکار بوده و میباشد.
در چهل سال پسین نهاد سران قومی وقبیله یی ورهبران عنعنوی موفق به پذیرش چهار چهره تازه شدند: رهبران قومی در نقش وکیل های پارلمان، قوماندانان محلی، رهبران احزاب سیاسی و صاحبان رسانه های جمعی؛ درین سالها یکباردیگر میارزه قومی شدت گرفته و به مشخصه اساسی و بنیادی جامعه افغانی تبدیل گردیده است . درواقع این مبارزه همه عرصه های حیات جامعه را احتوا مینماید. بویژه با گسترش ساختمان دولت و تشکیل نهادهای حاکمیت ومدیرت دولتی، تضادهای قومی نیز به این بخش ها پهن گردیده است. واین امربه نوبه خود مشکلات را درروند های یادشده بوجود آورده و موجب ضعف ارگان های تازه بنیاد حاکمیت وتمام اموردولتمداری افغانی گردیده است.
۳
رشد خودآگاهی ملی، خواست رهایی ازدیکتاتوری مرکز، ناگزیری فروپاشی حاکمیت رویایی قبایل متحده زیرنام دولت ازیکسو، وناتوانی آشکارحاکمیت دربرابرتلاش های فرارازمرکزنخبگان ملی – سیاسی گروه های تباری ازسوی دیگر، حاکمیت فرمانروایان تمامیت خواه وشوونیست را با چالش بزرگ روبروساخته ودچار بحران بی درمان گردانیده است؛ پیامد بحران هویت ملی همانا بحران سیاسی و جنگ شهروندی میباشد.
ناسازگاری میان نیروهای گوناگون اجتماعی – سیاسی دررابطه با رسیدن به حاکمیت و گزینش گونه وشکل آن یکی ازکارگذارها وسازه های اساسی جنگ شهروندی درافغانستان امروزه بشمارمیرود . حاکمیتی که پس ازروند سیاسی بن و براساس قانون اساسی موجود برپا گردید، درواقع آمیخته یی از ائتلاف قومی و نهاد ها و بنیاد های سنتی وعنعنه یی میباشد.
اتکای اساسی حاکمیت حامد کرزی قوم، قبیله و بنیاد گرایی بود؛ تصامیم بزرگ بیشترازسوی ارگان های غیررسمی وغیرانتخابی اتخاذ میگردید؛ برای حل مسایل مهم جرگه های قومی دایر وارگان های عالی حاکمیت دولتی مانند پارلمان وشوراهای ولایتی پشت پا زده میشد. مردم ازروند تصمیم گیری محروم گردیده وجرگه های خود ساخته و انتصابی ازسوی رییس جمهور خودکامه برپا میگردید. درچنین حالت فرادستی قوم رییس جمهوردرامرتصمیم گیری ورسیدن به فرصت ها وامکانات وهمچنان ناروایی دررابطه به جابجایی کادرهای دولتی درمقامات عالی دولتی زمینه سازبرای اعمال تبعیض و نابرابری میان وابستگان اقوام وتبارهای مختلف گردیده ومناسبات میانقومی متشنج گردیده بود.
انتخابات ریاست جمهوری وپارلمان نه براساس آرای شهروندان آزاد وخودمختاربلکه درحقیقت براساس ائتلاف وجورآمد رهبران قومی و محلی درغیاب مردم ومخالف اراده آنها براه انداخته میشد. رهبران قومی وقبیله یی بحیث بانک های رای به مقامات دولتی می رسیدند ومردم جان های شیرین وانگشتان دست های خود را برای رسیدن رهبران قومی ومذهبی به قدرت ازدست میدادند.
مسئله اساسی اینست که درجامعه چندگانه ازلحاظ قومی، هرارشی قومی – قوم شماره یک ورییس جمهور، قوم درجه دوم ومعاون اول تقسیم شده وبه همین ترتیب مطابق به میزان وفاداری به قوم دولت ساز وشماره یک که خود را وارث تاج وتخت میداند، کرسی های دولتی درنظرگرفته میشد. حاکمیت قانون، انتخابات آزاد ودموکراتیک ومشارکت برابرحقوق شهروندی درامر برپایی ارگان های عالی حاکمیت دولتی تنها درروی کاغذ وبرای تحمیل اراده ی زورمندان قوم حاکم مطرح بود وبس. دولت وحدت ملی که براساس توافق سیاسی بوجود آمد، باید درحقیقت نازسازگاری های میانقومی و مذهبی را بدرستی مدیریت مینمود ودگرگونی هایی اساسی را درزیرساخت حقوقی کشوروارد میکرد وازین راه مشروعیت قانوی کسب مینمود.
ولی ازآنجایی که حاکمیت خود به ساختمان ملت شهروندی که دربرگیرنده همه شهروندان کشوربدون درنظرداشت وابستگی های قومی ومذهبی آنها، باورنداشت، به ساختمان ملت قوم محوربراساس اندیشه قوم دولت سازپرداخت.
حاکمیت درکشورچنداگانه ازلحاظ قومی با یکسان سازی هویت های قومی آغازنموده وخواست های یک قوم را بالای گروه های دیگرقومی تحمیل نمود.
حاکمیت کنونی که بی گمان اتنوکراسی میباشد حقوق اقوام دیگررا محدود ساخته و درنابودی آنها به شمول جنوسید اقدام ورزیده است. هویت قوم دولت ساز یا هویت افغان را با نام ونشان آن جایگزین هویت سراسری نموده وفرهنگ و زبان آن را بحیث فرهنگ وزبان ملی به رسمیت شناخته است.
فرهنگ قومی و فرهنگ ملی را یکسان ساخته و با ایجاد نورم های جزایی برای افراد تسلیم ناپذیر، ازآن پاسبانی میکند. سرکشی ازپذیرش چنین فرهنگ تحمیلی، خیانت ملی شمرده شده ومحکوم به جزا میگردد؛ فرهنگ قومی وفرهنگ ملی درشعورهمگانی ازهم تفکیک نگردیده وبرای افراد سرگیچی وراه گمی را درخود شناسی وتعریف ازخود درپی میاورد.
راهکارها
با چشم داشت این که، تاجیک ها میخواهند خود را درروند های سیاسی که امروزه درافغانستان برای دولت سازی وملت سازی براه میافتد، از جهت فرهنگی، تباری و ملی مطرح نمایند؛ ودرروند ساختمان دولت ملی با نگهداشت هویت تباری وفرهنگی خود، برای پی ریزی هویت ملی وسیاسی یگانه یکجا با سایرگروه های تباری هم کنشی نمایند؛ باید برنامه همگرایی ملی، منشورواندیشه ملی خودرا با براه اندازی یک گفتمان گسترده وفراگیرتدوین نمایند. برای این منظورباید ،کم ازکم، مسایل آتی به بررسی گرفته شود:
۱. طرح تعیین جایکاه تاجیکان درروند تکامل اجتماعی – سیاسی آنها درگستره‌یی سیاسی که امروزه بنام افغانستان یاد میشود؛ به بیان دیگر ما کستیم؟ چگونه تکامل کرده ایم تا بدین جا رسیده ایم؟ زیرا تاریخی که ازسوی حاکمیت ها نگاشته شده است، جعلی بوده و زندگی اجتماعی وسیاسی تاجیکان را بازتاب نمی دهد.
۲. طرح برنامه تاجیکان دررابطه به حاکمیت سیاسی و چگونه گی برپایی آن درافغانستان؛ تاجیکان سازماندهی کدام گونه‌ ی ازحاکمیت سیاسی را درافغانستان با خواست های مشروع وفرهنگی – تاریخی خود سازگارمیدانند.
۳. طرح برنامه برای سازماندهی روابط انسانی وبرادرانه و با حقوق برابر با اقوام وتبارهای دیگری که مردم دولت افغانستان را تشکیل میدهند.
۴ . طرح بدیل برای اندیشه "قوم دولت ساز"، نقش اکثریت‌ها واقلیت‌های قومی، سازماندهی و برپایی حاکمیت سیاسی با پذیرش هیرارشی وبرتری جویی های قومی؛ تاجیکان خود به نگارش تاریخ وگذشته خود بپردازند.
درفرجام باید برضد هویت ستیزی، فارسی ستیزی وتحمیل هویت یک قوم براقوام دیگربه میارزه برخاست. اجازه داده نشود که پروسه ی را که حاکمیت برای استحاله اقوام غیرافغان براه انداخته و با تمام نادرستی وخطا کاری اتنوسید را درسده بیست ویک پیاده مینماید، پیروزشود؛ تاجیکان باید درین راه پیشگام شوند.
تاجیکان تاحال اندیشه های چپ و راست را تجربه کرده اند: چپی ها انسان‌هارا تنها نیروی مولده دانسته و برای شان، مناسباتی که درپروسه تولید میان آنها بوجود میاید، عمده واساسی بوده است؛ جامعه را براساس همین مناسبات تولیدی به طبقات تقسیم نموده و فراملی ومذهبی می اندیشند ، برای راستی ها انسان ومعنویت اش جایگاه ویژه داشته واساس اندیشه ی آنها را تشکیل میدهد. زندگی مادی فانی و گذرا است؛ جامعه را براساس همین اندیشه وباور به گروه های همباور ودگرباورتقسیم میکنند.
فرهیخته‌گان تاجیک!
ما امروز باهم آمده ایم تاخواست های مادی ومعنوی انسانهارا درنظربگیریم؛ ازهمین روست که اندیشه ی ناسیونالیستی ما شهروند محوراست، هم راست وهم چپ ، هم معنویت وهم جهان مادی را درچشم داشت دارد.
شعارما یگانگی وهمبستگی ملتِ با معنویت وشهروند محوراست. بدورفرهنگ و باورخود یکجا میشویم و زندگی انسانی وسزاواری را برای ملت فرزانه ی تاجیک سازمان میدهیم.
رویکردها
۱ محمد شاه یف رحمت شاه
تکاملِ قومی – سیاسی واجتماعی – فرهنگی تاجیک های افغانستان
(میانه سده هژده – آغازسده بیست)
۲. حکیم عبدالله رهنما
مسئله حاکمیت درروند سیاسی تاجکستان امروزه
۳. لالیتین یو.پ. کنش متقابل اقوام درافغانستان
۴ . لالیتین یو.پ. قبیله ودولت درافغانستان: گونه مطلوب سیستم سیاسی برخی ازکشورهای آسیای باختری
درین جستار ازرساله های داکترعالی علوم، پروفیسور در دانشگاه ملی تاجیکستان محترم رحمت شاه محمد شایف وبه ویژه از پایان نامه داکترای عالی شان بگونه گسترده استفاده گردیده و فشرده این پایان نامه ازسوی داکترنجیب الله مسیربرگردان گردیده است.


یکشنبه، تیر ۰۳، ۱۳۹۷

بدون توافق برسر مسایل کلانِ اختلاف بر انگیز نمیتوان به وحدت ملی رسید و "ملت" ساخت!


ع.م.اسکندری


بدون توافق برسر مسایل کلانِ اختلاف بر انگیز نمیتوان به وحدت ملی رسید و "ملت" ساخت!
=====================================
"ملت" فقط یک کلمه نیست؛ بلکه یک پددهء زنده است.
 ملت، تاریخ است؛ ملت جغرافیه است؛ ملت فرهنگ، زبان، ادبیات و اسطوره است؛ و بالاخره ملت وابستگی به گذشته و افتخار به ارزشهای تاریخی و اسطوره یی در گذشته و اراده به زیست باهمی و ارزش آفرینی مشترک در آینده است، ملت اقتصاد و داشتن بازار مشترک ... و در نهایت ملت اتحاد داوطلبانه و آگاهانهء انسانها دریک جغرافیه و ایجاد " " نظام " در آن سرزمین است.
*****
افغانستان کشور اقلیتها و پاره اقوام است. هیج قومی اکثریت نفوس کشور را نمیسازد. طرفه آنکه بدنهء اصلی اکثریت اقوام بزرگ تر افغانستان در بیرون از سرحدات این کشور، بخصوص در کشورهای همسایه زیست دارند.
زمان ملت سازی بر بنیاد تیوری اضمحلال، اسیمیلاسون، تغلب،  تفوق و استعمار گذشته است. ملتهای امروزین بر بنیاد تیوری همگرایی، همدیگر پذیری و ساختن ارزشهای مشترک و حق شهروندی بنا یافته اند.
تلاش عظمت طلبان و تمامیت خواهان قومی بجایی نخواهد رسید و "فصل ناتمام" سیاستهای عبدالرحمانی و نادرخانی، برای ابد ناتمام باقی خواهند ماند. اینان در نهایت عمر فاجعهء جنگ داخلی را طولانی تر خواهند ساخت؛ نه چیزی بیشتر از آن.
باید باور داشت که: هیچ قومی نمیتواند قوم دیگری را نابود و یا از صحنه بیرون براند.
سیاست حذف و سیادت قومی ایکه " تداوم " ی های تمامیت خواه و شوونیست در پبش گرفته اند قطعا شکست خواهد خورد.
اقوام و قبایل ساکن افغانستان ناگزیر اند، برای ملت شده بر سر مسایل کلان اختلاف برانگیز، به اجماع برسند.
این مسایل کلان اختلاف برانگیز کدامها اند؟:
- نام کشور
- سرود ملی کشور
- بانکنوت کشور
- پرچم ملی کشور
- آرم یا سمبول ملی کشور
- نوع نظام کشور ( شاهی، جمهوری....)
- نوع اداره کشور ( متمرکز، نامتمرکز، فدرالی، کانفدراسیونی....)
- زبان یا زبانهای رسمی کشور.
- حق انتخاب کردن و انتخاب شدن مساویانه برای همه شهروندان بدون تعلقیت قومی، منطقوی و مذهبی ایشان، در مقامات رهبری کشور.
- وبرخی مسایل بزرگ دیگر....
*****
مسایل ملی را نمیتوان بر معیار اقلیت و اکثریت (انچنانیکه برای تشکیل حکومات مروج است که تیم یا حزب برنده حکومت را می سازد) ساخت؛ بلکه برای حل مسایل کلان ملی به اجماع ملی ضرورت است.
 اگر کوچک ترین اقلیت قومی کشور مسئله ای راکه به همه باشندگان کشور تعلق دارد و ملی است نپیزیرد؛ ان مسئله دیگر ارزش  سراسری و ملی ندارد؛ چون بخشی از مردم کشور آنرا نپذیرفته اند.
خوشبختانه، این جغرافیا بنابردلایل فراوانی نه قابل تقسیم و تجزیه است و نا قابلیت الحاق مناطق بیرونی را دارد.
 وطن ما همین جغرافیهء بمیراث مانده از گذشتگان ما، به ما است؛ نه یک وجب (بلیست) کمتر و نه یک وجب بیشتر!
درین جغرافیه ایکه برای ما به میراث مانده است؛ چه نامش افغانستان باشد، چه آریانا، چه خراسان، یا خاور یا باختر و یا هرنام دیگری، برای ملت شدن راه دیگری جز همدیگر پذیری و رسیدن به اجماع بر سر مسایل کلان اختلاف برانگیز نداریم.
سیاسیون کشور، بخصوص نسل جوان و روشنفکر کشور (متعلق به همه اقوام افغانستان) باید این مشکلات و ضروریات تاریخی و کنونی کشور را بدرستی درک نمایند؛ تا بتوانند از فاجعه ایکه کشور را جدآ تهدید میکند؛ جلوگیری نمایند.
یــــــــــــــــا هــــــــــــــو!

جمعه، اردیبهشت ۲۸، ۱۳۹۷

جامعه تاجیک در مخمسه ی بین « حکومت وحدت ملی» و طالبان


محمد عالم جمال

جامعه تاجیک در مخمسه ی بین « حکومت وحدت ملی» و طالبان

تاجیکان پس از پشت سر گذاشتن سرکوبهای خونین و قتل عامهای نیابتی از عبدالرحمان خان تا ملاعمر، بار دیگر در برابر یک تهاجم خونین تیم فاشیستی غنی از درون « حکومت وحدت ملی»، الیگارشی قومی و قبیلوی متحد حکومت (حکمتیار، گروه های دارای گرایشهای فاشیستی چپ وراست و کند رو تند رو) از یک سو و گروه تروریستی امارت طالبان در نقش لشکر افغانی پاکستان از طرف دیگر قرار گرفته اند. از نخستین روزهای ایجاد حاکمیت سیاسی وابسته توسط امریکا در 2001 میلادی بدینسو کرزی و احمدزی و طالبان و حکمتیار، بگونه ای متحد تاجیکان را هدف گرفتند و سیاست دوروی یک سکه را در برابرآنها پیش بردند و با نمایش پیشبرد خون و آتش، توطیه و ترور و خنجر زدن از پشت بگونه هماهنگ و برنامه ریزی شده و تعقیب اهداف و برنامه فاشیستی « دویمه سقاوی» از درون و بیرون بجان جامعه تاجیک و نهادهای سیاسی و اجتماعی جامعه افتاده اند.
در پی این کارزار خونین علیه جامعه تاجیک، که از حمایت پاکستان و باداران پرقدرت جهانی آن برخوردار بوده و میباشد، تا کنون بزرگترین رهبران سیاسی، فرماندهان سرافراز مقاومت، چهره های نامدار متحد تاجیکان در دوران مقاومت ملی از سایر جوامع و اقوام برادر، بطور سیستماتیک و زنجیره ای ترور شده اند و قتل عام جامعه در یک برنامه هماهنگ شده از دوسو، جریان دارد. هجوم وحشیانه سردمداران تیم فاشیستی غنی و گروه های تروریستی و فاشیستی متحد آنها به شفاخانه چهارصد بستر ارتش، ریاست حفاظت رجال برجسته دولتی، لشکر 209 شاهین استان بلخ، هدف گرفتن تظاهر کندگان جنبش رستاخیز تغییر، توطیه ی قتل دسته جمعی رهبران جمعیت اسلامی در بادام باغ، قتل عامهای سازمانیافته در بدخشان، کندز، سرپل، بغلان و فاریاب، هلمند و اخیراً هم فاجعه ای خونین آستان فراه و ده ها نمونه ای دیگر بخوبی نشانده ی آنست، که طالبان در همکاری هم اهنگ با رژیم فاشیستی ضد وحدت ملی غنی، بیشتر جامعه تاجیک را هدف قرار میدهند و سربازان و افسران این جامعه بخاطر داشتن هویت اجتماعی تاجیک، بطور دسته جمعی قتل عام میشوند.
باید اذعان کرد، که سطح و ابعاد این درامه خونین بر علیه جامعه تاجیک در بعد داخلی، منطقوی و بین المللی نسبت به گذشته گسترده تر شده و جامعه با دست خالی و بی پناهی داخلی، منطقوی و بین المللی در قربانگاه بحال خودش رها شده است. فرزندان جامعه ای تاجیک، که در صف نیروهای مسلح در مبارزه با گروه های فاشیستی و تروریستی قرار دارند ، بار ها بگونه ای برنامه ریزی شده از دوسو هدف قرار گرفته و میگیرند و بدین لحاظ بیشترین قربانی را تا کنون تاجیکان متحمل شده و میشوند. رژیمی که بر خلاف فسلفه ای وجودی حاکمیتهای سیاسی دیگر، دستش بخون فرزندانی تر است، که ازان دفاع میکنند و در حمایت ازین رژیم پوشالی، ددمنش، نامرد و بی رحم قرار دارند.
فرزندان جامعه ی تاجیک برای بقا و دوام رژیمی خون وقربانی و هزینه می پردازند، که در هر فرصت برای محو اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و هویتی جامعه کمر بسته است و از پشت به انها خنجر میزند و در قتل عام جامعه نقش اصلی را به عهده دارد. در واقع ما بدست خود، پایه های رژیم فاشیستی را استحکام می بخشیم و مدافع آن هستیم، که کمتر از طالبان، حکمتیار و سایر گروه های تروریستی و فاشیستی به خون ما تشنه نیست و در هر فرصتی با دشنه های زهر الودش خون جوانان، رهبران سیاسی، فرماندهان و نیروهای مقاومت را بر زمین جاری ساخته و میسازد و مصروف سلاخی و قصابی جامعه است. گرچه این سرکوبهای نیابتی برای جامعه سیاست نو نیست و سده هاست چنین وضعی ادامه داشته است. اما با یک تفاوت که جامعه در گذشته با یک دشمن بیرون اجتماعی اشکار روبرو بود و اما امروز بیشترین تلفات جامعه از اثر خنجرزدنها از پشت سر بجامعه تاجیک است. این وضعیتی است که طاقت همه را طاق ساخته است و جامعه نمیتواند برای مدت دراز چنین وضعی را تحمل کند و در جنگ خونین و انتقام دوسویه مقاومت کند.
نخبگان سیاسی، روشنفکران و نهاد ساسی جامعه باید این پرسش را مطرح کنند، که ما برای چی این همه قربانی میدهیم؟ منافع سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، تاریخی و اقتصادی ما در صورت پیروزی کامل این رژیم سفاک، خون ریز و جلاد و فاشیستی در کجای ان قرار دارد، که خون جامعه در دفاع آن جاری است؟ و قتی رژیمی غرق در بحران امنیتی، سیاسی، اجتماعی و قومی و در حالت نیمه جان و در حال سقوط با استفاده از هر فرصتی چنین نامردانه مدافعان خودش را از پشت به گلوله می بندد، اگربر اوضاع مسلط شود، سطح و ابعاد این فاجعه مسلماً چند برابر بیشتر از سلفش خواهد بود. هم اکنون جامعه با دادن تلفات صدها تن در یک روز، که همه جز قبرکنی و انتقال پیکر های آغشته بخون فرزندانشان کاری دیگری ندارند، ما در چی سطحی از مشارکت ملی قرارداریم؟
جامعه تاجیک نه تنها در اسارت سیاسی بسر میبرد و از همه محورهای قدرت کنار زده شده و به جامعه عزلت گزین سیاسی تبدیل شده است و صرف سهمش قربانی دادن وخون دادن است، بلکه جامعه در اسارت هویتی قرار دارد. هویت ملی جامعه افغان است و این یعنی استحاله جامعه تاجیک در درون هویت جامعه برادر پشتون. جامعه ی که در بیشتر از پنجهزار سال تمدن و فرهنگ و فرهنگ و تاریخ آفریده، تاریخش از احمد شاه بابا شروع میشود و همواره از بلند گویان رژیم شنیده میشود، که مهاجرین! اگر هویت افغان را قبول ندارند، کشور افغانها را ترک کنند. این یعنی اسارت تاریخی جامعه. فرهنگ جامعه پیوسته و بطور دایمی زیر بار ارزشهای قبیلوی و قومی یک جامعه له میشود و معیار های فرهنگی در مای ملی بر پایه فرهنگ پشتونولی شکل میگییرد و فرهنگ هزاران ساله این سرزمین سر از نو در سیاست فرهنگی قبیله ای معنا و تجسم پیدا میکند و این یعنی اسارت فرهنگی. در برابر جامعه ای تاجیک پیوسته خصومت اجتماعی و دشمنی سیاسی صرف بخاطر تاجیک بودنش دامن زده میشود و پیوسته روند حذف فزیکی اش در جریان بوده است و این یعنی گیر افتادن در پنجه اسارت اجتماعی. منافع ملی برای جامعه همان منافع رژیم سیاسی است، که شالوده آن بر پایه اتحاد « لر و بر » ریخته شده است. اقتصاد کشور اکنون بر سه پایه متکی است( قاچاق کالا، کشت، تولید و ترافیک مواد مخدر و کمک ها ی خارجی) هرسه راس این مثلث در دست یک قوم است و برای پول شویی و سفید کردن پولهای این اقتصاد سیاه و گله دزدی، تمام ارگانهایی مالی و پولی( وزارت مالیه، گمرکها و بانک مرکزی) در دست یک قوم تمرکز یافته است و در راس این اداره ی گله دزدی هم غنی قرار دارد.
یعنی جامعه که قربانی میدهد و اما معلوم نیست در کجای این منافع در مای ملی شریک است؟ مذهب اعتدالگرایی، تسامح، معرفت پروری و ارزشهای اخلاقی جامعه در مورد حفظ زندگی مسالمت آمیز با ادیان، اقوام، هویتهای اجتماعی و مذهبی که از هزاران سال ادامه داشت، اکنون در پنجه بنیادگرایی و هویت طلبی افراطی و ناهنجاری با هویتهای دیگر گرفتار است و این یعنی درگیر بودن در اسارت سلفی گری، وهابی گری و افراط گرایی و خشونت دینی. در پروژه صلح غنی هم جز اینکه زنجیرهای بیشتر بدست و پای جامعه بی افتد، جامعه بطور قطعی نفعی دیگری درین صلح قبیلوی و قومی ندارد. یعنی ما با دادن این همه قربانی بزرگ هنوز دچار اسارتهای گوناگونیم و در سر پا نگهداشتن این رژیم فاشیستی نتنها اینکه منافع بدست نمی آوریم ، بلکه یکی از قربانیان این رژیم سفاک انتخاب شده ایم. جامعه تاجیک در فروپاشی این رژیم فاشیستی چیزی ندارد، که از دست بدهد. قبلاً همه را از دست داده ایم. تنها مساله سرمایه های باد آورده چند تن مطرح است، که جامعه باید بخاطر حفظ آن این همه خون و آتش دوسویه را تحمل کند.
بباورم وقت آن فرا رسیده است، که همه روشنفکران، سیاستمداران، نهاد های سیاسی، نهاد های فرهنگی با مشوره با همه بخشهای جامعه در مورد خروج ازین وضع دردناک تصمیم مشترک بیگیرند. اگر ما در دفاع از حاکمیت نباشیم، آنوقت حد اقل ما با کشتار یک سویه گرفتار خواهیم بود، نه اینکه در مراسم عبادی، اجتماعی و فرهنگی و در خانه وکاشانه و مزرعه و کارگاه مورد اصابت تیر های کین خواهی و انتقام گیری از دوسو گیر بمانیم. آنوقت جامعه برای اهداف خودش خواهد جنگید، نه اینکه قربانی برای اسارت بیشترش بدهد. ما با باید صریحا به رژیم اعلام کنیم، که اگر به انحصار قدرت، تبعیض سیستماتیک، استحاله هویت، فرهنگ، تاریخ و ارزشهای اجتماعی تاجیکان و همه اقوام برادر پایان ندهد و مقوله های وحدت ملی، منافع ملی، دولت و کشور و ملت را از احجاف قومی بیرون نکشد و زمینه ای مشارکت عادلانه همه در مای ملی بگونه برابر فراهم نگردد. جامعه در شرکت نیروهایش در دفاع از رژیم تجدید نظر میکند. یگانه راه زودرس اینست، که نیروهای مسلح هر استان از همان استان دفاع کنند. ما هیچ چیز ملی نداریم ، بر همه چیز مهر و لاک قومی زده شده است. پس بهتر آنست هر کس از استان و شهرستانش دفاع کند و در یک جبهه بجنگد. با هدف قرار گرفتن دوسویه جامعه همه نیروی دفاعی خود را از دست خواهد، اگر ما دیر بجنبیم. رهبرن سیاسی جامعه، روشنفکران و در مجموع همه ما باید شهامت این را داشته باشیم تا با قدم وقلم برای بیرون شدن ازین جنگ دوسویه مبارزه کنیم وبرین قصابی و سلاخی افسران و سربازان بی دفاع تاجیک نقطه پایان بگذاریم.
عالم
18 می 2018


شنبه، اردیبهشت ۰۸، ۱۳۹۷

خاطرهء تجليل از روزهفتم ثور 1358


خاطرهء تجليل از روزهفتم ثور 1358
یا
اولين سالگرد "انقلاب برگشت ناپذیر ثور!" 

*از دفترچهء خاطرات يک زندانی*
آغازسخن:
بعد از پايان عمر حکومت احمد شاه ابدالی و پسرش تيمور شاه که با درايت توانسته بودند نه تنها امراطوری ميراث مانده از تيموديان وغزنويان را حفظ کنند بلکه حتی آنرا گسترش نيز دادند. بعد ازآن شور بختانه اين بيش از دوصد سال است که شهزاده های دروغين ، وابسته به بيگانگان و بيکفايت ميآيند و ميروند و بعد از پايان کار چيزی جز درد و رنج و فقر و خانه جنگی برای مردم اين کشور از خود به ميراث نميگذارند. با اين همه بدیها اقلآ مردم ما ازشر تعصبات قومی ويا مذهبی وزبانی بيغم بودند وهمه رنج مشترک ميکشيدند. در صد سال اخير طاعون تعصبات قومی وزبانی و مذهبی دامنگير اين ملت شد و از زمان پادشاهی عبدالرحمن خان تا حکومت نادرخان-هاشم خان تا حاکميت حفيظ الله امين ادامه پيداميکند وتا آنکه طالبان از راه ميرسند وآنرا به اوجش ميرسانند.
در دوره آخر سلطنت محمد ظاهر شاه شايد از برکت آنکه اوکودکی را در فرانسه گذشتانده بود و از تربيهء عشيروی وقبيلوی کمتر بهره ور بود وبخصوص از برکت مبارزات ، فداکاريها وخون پاک شهدای جنبش مشروطيت، صاحب نظام شاهی مشروطه ميشويم و قانون اساسی، واز طريق ان قرار برآن ميشود که در وطن ما نيزمثل ساير نقاط دنيای متمدن اتباع کشور حق سخن گفتن واعتراض کردن را داشته باشند وحق تاسيس سازمان ها واحزاب را. هرچندی که همين حرکات شکلی از دموکداسی نيز دير دوام نکرد واحزاب رسميت نيافتند و نشرات شان متوقف شد. ديری نميگذرد که اين دموکراسی نيم بند و اعطايی به مزاق  اکثر اعضای خانوادهء سلطنتی خوش نميخورد و دشمنان در کمين نشستهء افغانستان نيز به تحريکات ميپردازند و سردار محمد داؤد خان از راه ميرسد وگليم شاهی مشروطه را بر ميدارد و خودش رارئيس جمهور دايمی اعلان ميکند. اگر داؤد خان را درقطار شاهان عياش وناکارهء قبلی قرار دهيم ظالمانه است چون اگر آبادی يی در افغانستان بود اکثرآ ثمرهء تلاش او بود. ولی متآسفانه عظمت طلبی قومی،تمامیت خواهی و ترويج روحيهء کودتا و کودتا بازی بی هيچ ترديدی از ميراث های ناثواب او اند. چون  او ميل داشت تا  در قدرت مداری مردی چون عبدالرحمن خان باشد و در محبوبيت در بين مردم چون امان الله خان. ولی نه اين شد ونه آن چون آن زمان ديگر گذشته بود.
ظلم، استبداد، فقر، بيکاری ازيکسو وبوجود آمدن نسل جديد از روشنفکران ودانشگاهيان زمينه های مساعدی برای يک تغيير و ديگرگونی مثبت را بميان آورده بود. تغيير موضع داودخان ولغزيدنش به موضع کشورهای مخالف متحد وحامی اولی اش اتحاد شوری که حکومت او را ياری ميکرد وقرار معلوم کودتا را نيز اگر نه به حمايت مستقيم شوروی، با حمايت وشرکت مستقيم احزاب طرفدار شوروی انجام داده بود وزندانی نمودن ناعاقبت انديشانه و متکبر انهء برخی از رهبران حزب دموکراتيک خلق توسط او زمينه را برای کودتا خونين هفت ثور مساعد ساخت. من درينجا نميخواهم به زمينه ها و عوامل عديدهء که منجر به"انقلاب پرتمين ثور" شد وحکومات بعد از "انقلاب شکوهمند ثور ومرحلهء نوين تکاملی آن!" به بحث کارشناسانه ويا جامعه شناسانه بپردازم. فقط ميخواهم برخی از خاطرات خود را منحيث يکی از اسيران زندان مخوف پل چرخی بازگو کنم تا باشد يادی ازهمزنجيران خود، چه انانيکه خوشبختانه زنده برآمدند وچه عزيزانيکه جام شهادت نوشيدند، کرده باشم و کذا به آن عده از عاملان اين کودتای خونين و زندان بانان ما که هنوز هم زنده اند و بعضآ لاف از وطن پرستی و مردم دوستی را نيز ميزنند وبعضآ هنوز هم جرآت ميکنند در سياستهای کشوری دست بزنند، يادهانی کنم که ايشان در زمان حاکميت خود چه کارهای ناثوابی را انجام داده اند. چون معلوم است که خود عيب خود را ديدن مشکل است . اگر اين برادران برگناه خود معترف باشند وبه اصلاح خود بپردازند ديگر حرفی نيست وعقدء من نيز مرفوع ميگردد (اگر داشته باشم) و درينصورت به سهم خود حاضرم آنان را ببخشم . همچنان اين به معنی آن نيست که حکومات بعدِ سقوط رژیم امین بخصوص حکومات بعد از "هشت ثور" و "طلبه های کرام!" نيز کدام کار بهتر ازهفت ثوريها کرده باشند. ولی چون هدف اين نوشته بررسی مقايسوی حکومات افغانستان نيست لذا ازانها ميگذرم.
حزب دموکراتيک خلق  که در پيشانی برنامهء ان دفاع از حقوق  رنجبران وکارگران ثبت شده بود وشعار نان، لباس ومسکن برای همه شعار هميشگی اش بود و خود را نزديکترين دوست مردم افغانستان ميدانست؛ در عمل چيزی جز دشمنی با رنجبران و زحمتکشان نکرد وبه شکم مردم به عوض نان مرمی پر کرد وبه عوض خانه قبرکند و به عوض کالا حتی کفن نيز نداد. وبا دعوت از قوت های شوروی افغانستان رابه مرکز رقابتهای بين المللی و منطقوی و به آشيانهء بنيادگرايی و تروريرم  مبدل ساخت. آنها به اميد انکه شوروی ها آمده و حاکميت ظالمانهء انها از سقوط نجات دهند باربار از روسها دعوت کردند، غافل از آنکه کسان ديگری در کمين نشسته اند وسوار بر تانکهای روسها ميآيند. درين شکی نيست که هزاران عضو آن حزب با صداقت کمر خدمت بوطن ومردم را بسته بودند ولی اعمال ماجراجويانه و جنايت کارانهء يک گروه معين کار را تا انجايی کشانيد که اعضای باوجدان آن حزب را نيز نزد وجدان شان شرمسار ونزد ملت بي اعتبار ساخت.
آغاز فاجعه و دو ونيم دهه خون ريزی:
قريب چيزی بيش از دونيم دهه ميشود که در افغانستان جنگ, خون ريزی وخواهر و برادرکشی ادامه دارد و همه ثروتهای مادی و معنوی افغانستان به خاک يکسان شده و نابود گرديده است. فاجعه ازکجا آغاز شد؟
فاجعه اولآ با کودای بیست و شش سرطان و بعدش با کودتای هفت ثور وسياسستهای ماجراجويانه وطراز فاشيستی حفيظ الله امين و رفقايش آغاز ميگردد.
بيرحمی طالبان، زمين سوزی ، قتل عام ها و کشتارمردم بيگناه را که توسط اين لشکر ايله جاری چند سال قبل صورت گرفت ، همه بياد داريم. ولی شايد حافظهء تاريخی اکثر ما کوتاهی کند ويا فراموش کرده باشيم که 24 سال پيش امين و باند فاشيست و جنايت کارش در حق اين ملت چه کردند؟ نويسندهء اين يادداشتِ مختصر يکی از جملهء ده ها و شايد هم صدها هزار زندانيان پلچرخی از نيمهء اول سال1357 تا سقوط رژيم امين هستم.
زندان پلچرخی هيچ کمی از کمپهای نازيها نداشت. برای يک زندانی در آغاز صرف يک کمپل ميدادند و يک پیِراهن تنبان مخصوص، يک چپلک پلاستيکی و روزانه نيم نان سيلو. هر زندانی را طور جداگانه روز يک بار جهت رفع حاجت تشناب میبردند. اگر زندانی يی مشکل ميداشت و به چند بار تشناب رفتن ضرورت پيدا ميکرد؛ مجبور بود، در سلول خودويا هم دراتاق خود(در اتاقهای عمومی  100 تا200 نفر در یک اتاق بزرک محبوس بودند) در حضور عام در خريطهء پلاستيکی رفع حاجت کند و آنرا باخود نگه داشته و روز بعدی در نوبت خود باخود بیرون برده و به بدر رفت بیاندازد. زندانيان را در هفتهء يک روز اجازهء به حويلی زندان برآمدن به شکل گروپی ميدادند تا لباسها و سر و صورت خود را با آب سردی ( در زمستان و تابستان) که توسط تانکرها بداخال زندان آورده ميشد بشويند، ولی هیچ کس حق نداشت با زندانی ديگرحرف بزند. گپ زدن با همديگر بزرگترين جرم بود وعواقب بدی درقبال داشت.آقای سيد عبدالله قوماندان عمومی محبس، همه قومندانان بلاکها، همه زندان بانان به شمول گل اغا ی دلگی مشر(عسکر) نيز حق داشت زندانی را هر وقت که دلش خواست حتی برای ساعت تيری هم که باشد، کتک زند، لت وکوب و اهانت کند، و حتی در مورد برخیها بیحرمتی های بدترنيز روا ميداشتند. خلاصه هرکاری که دلشان ميخواست مِکردند و ميتوانستند. چون زندانيان سياسی در حقيقت بردگان ايشان بودند. هر شب نيز زندانيان را به نام آنکه آزاد شده اند، به اعدام گاه ها ميبردند وقراريکه بعدا معلوم شد، زنده زنده زير خاک ميکردند. خوب هموطن عزيز، شما خود قضاوت کنيد که آيا زندانهای هيتلری از زندانهای امين مخوف تر بودند؟ يابرعکس.
بيا دارم که بلاک ما(بلاک دوم پلچرخی) هرهفته نيمه خال ميشد و باز از نو پُر ميشد. در آن زمان فکر ميکرديم که اين آدمهای خوش بخت هستند که از زندان پلچرخی رها ميشوند و به خانه و کاشانهء خود بر ميگردند وبه حال خود افسوس ميخورديم. ولی بعد از رهايی از زندان دانستم که انها را مستقيمأ به پوليگونهای قوای چهار و پانزدهء زرهدار برده و اعدام کرده اند؛ چون چند تن از آشنايان و اقارب من پيش چشمم به اصطلاح از زندان خلاص شده بودند، ولی تا حال برنگشتند. اين آدمها از بهترين، تحصيل يافته ترين و گُل های سرسبد ودارايی معنوی چند قرنهء ملت افغانستان بودند. کدام گناهی را نيز مرتکب نشده بودند؛ نه برضد حکومت آنزمان جنگيده بودند، نه سلاح گرفته بودند و نه حتی مقالهء برضد ان حکومت نوشته بودند و نه شب نامهء پخش کرده بودند. فقط به عنوان مخالفين ذهنی و خيالی از خانه هایشان، محل کارشان و يا سرک عامه دستگير و زندانی شده بودند. شما خود قضاوت کنيد که آيا هيتلر و پول پوت چنِن کرده بودند؟ مسلمأ نه! آنها کسانيرا دستگير و اعدام ميکردند که اقلأ عملی يا تبليغی خلاف ايشان ميکردند.
گذشته از آن اين آقايون انقلابی حتی زندانيان زمان داؤد خان رانيز که اکثرا به قول مشهور از گروه های اخوانی، شعله يی و ستمی بودند بدون هيچ دليلی اعدام کردند.( از جملهء زندانيان دوران محمد داؤدخان صرف استاد سياف و چند تن انگشت شمار ديگر که شايد از اقوام و خويشاوندان امين بودند ويا شايد کدام رابطهء ديگری با امين داشتند زنده ماندند و بعد از شش جدی رها شدند.) تا آنکه يک تن از زندانيان زمان داؤدخان از نهايت مجبوريت با چاقوی کوچکی به قوماندان بلاک دوم (احتمالا هم به سيد عبدالله قومندان عمومی محبس) حمله ميکند و او را زخمی ميسازد. همان شب که تاريخ دقيق آن يادم نيست بيش از چهارصد نفر زندانيان قبلی در صحن زندان تير باران شدند. آيا وحشی گری بيشتر از اين ميشود که زندانيان بيدفاع ر ا در حويلی زندان بيرون ميکَشند و از برجهای بلند زندان با ماشيدارها  بر آنها نشانه ميگيرند و به کشتار دسته جمعی آنها ميپردازند و خود کيف ميکنند! ما سایر زندانيان تا24 ساعت از سلول ها و اتاقهای خودحق جنبیدن را نداشتيم. فردايش زندان بانان بما گفتند که در وقت انتقال (برای اعدام کردن) به بيرون از زندان چند تن از آنها به پهره دارهای بلاک دوم حمله کردند و دو ميل تفنگ کارابين راگرفتند ، یعنی که زندانيان اين جنگ را آغاز کردند و بعدا جنگ آغاز شد ه از جانب زندانبانان امينی فتح شد. چه فتح بزرگی! ولی چند وقت بعد در داخل زندان معلوم شد که اين چيزی بيش از يک صحنه سازی برای اعدام زندانيان زمان محمد داؤدخان نبوده است. در روزهای بعدی اش قومندان محبس فعاليت سياسی خود را به نمايش ميگذارد و از عساکر و افسران محبس مظاهرهء را ضد زندانيان سياسی سازمان ميدهد؛ گرد هر بلاک ميگردند و چنين شعار ميدهند:" مرگ بر مرتجعين، مرگ بر خائنين، مونژاخوانيان نه پريژدو، مونژ اشرافيان نپريژدو، مونژتنگ نظره ناسيوناليستان نه پريژدو، مونژ کين دوله افراطيان نپريژدو." وهمين طور نيز کردند. خانوادهء داؤد خان و تمام اعضای کابينهء موصوف را بدون هيچ محاکمه و تحقيقی اعدام کردند، اکثريت شخصيتهای سیاسی و علمی،ادبی و اجتماعی کشور را نابود ساختند، اکثر معززين و بزرگان اقوام وقبايل کشور را از بين بردند، در زندان پلچرخی هزاران نفر را بنام اخوانی، شعلهء، سامايی، ستمی، پرچمی، مساواتی، افغان ملتی و حتی خلقی زندانی و بعدا اعدام شدند. آنها حتی به رهبر موی سفيد و استاد خود نورمحمد ترکی نيز رحم نکردند وآن بيچاره را به فجيع ترين شکل کشتند. درتاريخ کمتر سابقه دارد ويا شايد هم هيچ سابقه نداشته باشد که اعلان فوتی کسی قبل از مرگش اعلام گردد. البته اين نيز قابل ذکر است که درين جنايات يک گروه معين اطرافيان امين مسؤل اند ؛ نه همه خلقيهايی که درين حزب بخاطر خدمت به خلق شامل شده بودند و بعضآ خود در قطار قربانيان اين باند آدم کش قرار گرفتند.
چند خاطره از خاطرات زندان:
بعد از اينکه مرا همراه با خالد پسر مامایم و محمد ثانی مهمان ما از سرایچه ایکه در شهر نو در ان زندگی مکردیم به ساعت یک و نیم شب 24/25 ماه اسد سال 1357ه شـ دستگير کردند وبه رياست امنيت پوليس در وزارت داخله( هنوز اکسا تشکيل نشده بود) بردند؛ متوجه شدم که درآنجا در اتاق های ديگر بند يهای ديگری نيز هستند. غير از من پنج نفر ديگر نيز آنجا بودند. از جمله دو تن آنها را ميشناختم. بعد از یک هفته تحقیق و شکنجه ما را به کوته قلفیهای دهمزنگ بردند وباز بعد از دو هفته به بلاک چهار( بلاک خطرناک- اين بلاک بعدآ به زندان محبوسين جنايی تبديل شد.) پلچرخی بردند. تا هنوز نميدانم که خطرناکی ما در کجا بود؛ وبعدآ هم به بلاک دوم زندان پلچرخی. اينک چند خاطره:
 خاطرهء نان سيلو:
در کوته قلفی قلای کرنيل دهمزنگ سه نفر دريک اتاق کوچک( شايد دو متر در دو متر) زندانی بوديم. در اتاق صرف يک گليم کثيف وبسيار کهنه و مندرس فرش بود. يک هواکش کوچک داشت با ديوارهای گلی و شاريده. در سطح اتاق متصل با ديوارها سوراخهای فراوانی وجود داشت که حشرات، گژدمها و موشها هرلحظه بالخصوص از طرف شب در اتاق گشت وگذار ميکردند، اصلآ ما با این حزندگان يکجا زندگی ميکرديم. برای خواب کردن کدام کالای اضافی نداشتيم.چون تابستان بود همهء ما جز يک پيراهن، بوت و پطلون چيز ديگری به تن نداشتيم. شبها بوتهای خود را زير سر ميگذاشتيم و ميخوابيديم. روزانه يکونيم نان سيلو برای ما ميدادند. يک شب من نان سيلو را در يک خريطهء کاغذی که از عسکر محافظ گرفته بودم گذاشته و آنرا زير سرخود مانده وخوابيدم. نا وقت شب صدايی(کرچ کرچ) را احساس کردم، فکر کردم که حتمآ موشها آمده و نان زيرسرم را ميخورند. خودرا به آهستگی دور دادم تاجزای شان را بدهم. ولی به چيز ديگری برخوردم. ديدم که انديوال هم اتاقم سرش را پهلوی سرم گذاشته وبدون آنکه نان را با دست توته کند بادندان گزيده وميخورد.
خاطرهء انتقال به پلچرخی:
يک روز حوالی ده يازده بجه ما را تنها، تنها از سلول بيرون آوردند، به سرهايمان خريطهء سياهی را کش کردند و دستان مارا نيز از پشت سر ولچک کردند. تعداد ما ده نفر بود. در موتری  نشاندند و موتر براه افتاد در صف آخر چوکی موتر دو سرباز  مسلح نشسته بودند. وقتيکه موتر ار زندان بطرف چپ دور کرد دانستيم که به طرف شهر ميرود. همه فکر ميکرديم که شايد جهت تحقيق وشکنجه ما را دوباره به وزارت داخله ببرند. ولی موتر زياد دور نخورد ومدت زمان زيادتری گذشت همه به اين نتيجه رسيديم که ما رابه اعدام گاه های پلچرخی ميبرند. يکبار يکی از جمع ما به خواندن سرود" مرا ببوس...." شروع کرد وهمهء ما باوجود مخالفت شديد محافظين آنرا خوانديم. ولی وقتی موتر ايستاد شد ومارا در پهلوی ديواری قطار ايستاد کردند  و چشمان ما را باز کردند ديديم که در زندان پلچرحی هستيم. باوجوديکه ما را بزندان ديگر وبد تر انتقال داده بودند ،همه خوشحال بوديم.
خاطرهء شپشها:
در زندان پلچرخی هرروز يکبار مارا جهت رفع حاجت بيرون ميبردندوازين طريق آفتاب و آسمان را ميديديم اين خود به مقايسهء قلای کرنيل نعمت بزرگی بود چون درانجا تشناب ( بدررفت نه تشناب جانشويی) نيز در داخل دهليز کوته قلفيها بود. جانم را خارش شديدی گرفته بود چون در ظرف بيش از يک ماه نه لباس تبديل نموده بوديم ونه سروجان خود راشسته بودم. کالايم را کشيدم. وقتيکه نيکرم را کشيدم تا چند لحظه کاملآ ازخود رفتم چون ديدم که از کثرت شپش رنگ نيکر تقريبآ شناخته نميشد. به همه دنيا وزمين و زمان لعنت گفتم.
خاطرهء ديدار با انجنيـر ظريف:
يکی از روزها در دهليزهای بلاک چهار بِدو، بِدو محافظين شروع شد وکوشش داشتند که دروازهء همه کوته قلفيها  را کنترل کنند تا اشتباهآ دروازهء کدام سلول باز نمانده باشد. از پهره دار پرسيدم که چه خبر است؟ گفت وزير صاحب مخابراات ميايد. من هم برسم کنجکاوی پشت پنجرهء سلول خود ايستادم ديدم که انجنير ظريف است که با چند نفر ديگر به تعقبش ميآيد. راستش خيلی خوشحال شدم چون او را بنابر رابطهء( او تکنیشن لابراتوار فاکولتهء انجنیری بود) از قبل ميشناختم وفکر ميکردم که آدم خوب وبي آزاری است؛ وباز در ذهنم ميگشت که اگر او مرا ببيند حتمآ برايم کمک خواهد کرد وخواهد گفت " تو اينجا چه ميکنی؟" يا" چرا تو را به اينجا آورده اند؟ من تو را ميشناسم وکمک ات ميکنم و...". خود را به پنجره بيشتر چسپاندم تا حتمآ مرا ببيند. از دهليز کوته قلفیها ميگذشت و هريک از سلولها را نظر ميکرد. وقتی به سلول من نزديک شد درنگی کرد ورد شد. فکر ميکنم مرا درست نشناخت،  چون با ريش انبوه هرگز مرا نديده بود. دو قدم بر نداشته بود که دوباره بر گشت وپيش روی من ايستاد وبر عکس توقع من نامم را گرفت و گفت:"....ته هم خائن سوی؟" ومن در جوابش گفتم که:"هو زه هم خائن ُسُوم." بعد از برآمدن از زندان بسيار آرزو داشتم که او را ببينم وصرف برايش بگويم که:" ببين ناجوان دنيا به کس نميماند" ولی ديگر هرگز او را نديدم.
خاطرهء ديدار با رستاخيز:
ما را(حدود 40 تا 50نفر) بعد از يک ماه به بلاک دوم انتقال دادند. اين بلاک هنوز هم نيمکاره بود وحتی کانکريت آن نيز خشک نشده بود. به هرکدام  ما صرف يک کمپل پشمی دادند. با همين يک کمپل روی کانکريت نمدار ميخوابيديم. از قضا بعد از دويا سه هفته شديدآ مريض شدم و تب شديدی داشتم. آنقدر عذر وزاری کردم تا محافظ مرا به کلينيک که در وسط دهليز مرکزی بلاک قرار داشت نزد داکتر برد. داکتر برايم يک مقدار دوا داد وبه سلول خود برگشتم دواها را ميخوردم ولی با گذشت هرروز حالم بد تر ميشد؛ تا آنکه مرادوباره به کلينيک بردند ودرآنجا بستر شدم. بستر شفاخانه متشکل بود از يک تخته کمپل با يک رو جايی و يک چپرکت (البته بعدها وضع آن بهتر شد) سيمی ، ولی با آنهم صدبار بهتر از کوته قلفيها بود چون اقلآ در روی کانکريت نمناک نميخوابيد يم . زمانيکه داکتر مرا به بسترم راهنمايی  کرد ديدم که يک نفر ديگر نيز درآنجا بستر است. او را نشناختم چون باوجود آنکه اورا ديده بودم ولی با وی معرفت شخصی  وهيچگونه رابطهء ديگری نداشتم. او خودش را برای من  ومن خود را به او معرفی کردم. او عبدالله رستاخيز از هرات بود. قرار گفتهء خودشان در آغاز کودتای ثور او را اولآ طور جزايی بدون هيچ خطايی به يکی از مکاتب دوردست در ولايت فراه تبديل کردند وبعدآ با آن نيز قناعت نکرده بدون هيچ دليل ومدرکی زندانی ساخته وبه پلچرخی آورده بودند. او در بلاک اول که درآنوقت بلاک سياسی ناميده ميشد محبوس بود. عبدالله رستاخيز مرد خوش سيما، خوش کلام، صميمی، متواضع ونويسنده و شاعر زّبردستی بود؛ در اولين ديدارها با هم خيلی صميمی شديم. در اثر شکنجه های فراوان خون ريزی داخلی پيدا کرده بود. وقتيکه من داخل بستر شدم حال وی خوب بود ولی به سرعت طی دو سه روز حالش به وخامت گرائيد و از حال رفت و توان برخاستن در وی نماند. من همچو پرستار در نشستن و برخواستن وی و تميز کردنش به او کمک ميکردم. در کلنيک و حتی درتمام بلاک هنوز تشناب وکمود نصب نشده بود واين بخصوص برای مريضانيکه توان بيرون رفتن را نداشتند مشکل بزرگی بود. طی يک هفته يا بيشتر حال وی بهبود يافت ولی حال من بسيار به وخامت گرائيد. هم خودم وهم داکتر صاحب( کلنيک بخيالم متشکل بود از دو داکتر، دو نرس ودو نفر پياده) مير غلام خان ميدانستيم که مرا ملاريا گرفته است. ولی اولا امکان معاينه و تثبيت نوعيت ملاريا در ان کلينيک وجود نداشت و ثانيا ادارهء زندان اجازه نميداد که مرا جهت معاينه و تشخيص به شهر ببرند. در همين جا بايد قيد کنم که داکتر صاحب ميرغلام خان يکی از جملهء نجيب ترين انسانهايی است که من تا حال ديده ام(برعکس آن داکتر دومی که نامش يادم نيست وآدم خشن و زشتی بود) ومن برای هميشه مرهون احسان او هستم . او که به فارسی شکسته حرف ميزد، قرار اظهار خودش از پشتونهای قبايل آن طرف خط ديورند و وزيری بود. او مردی بود بلند قامت وخوش منظر باقلب بزرگ انسانی وبادستان پاکيزهء يک دکتور حرفه يی. اوعلاوه بر طبابت هردوی ما را دلداری نيز ميکرد. بعد از چند ماهی که من از شفاخانه بيرون شدم از کلينيک غايب شد. بعد از آنکه از زندان برآمدم در جستجويش شدم، گفتند که درشفاخانهء انتانی است ، انجا نيز رفتم ولی ار را نيافنم ، برايم گفتند که چند ماه است ديگر درينجا نيست.  نميدانم که اورا نيز کشتند يا خود ترک وظيفه کرده بود. خلاصه هرچه کوشش کردم او را نيافتم. اگر زنده باشد بدينوسيله از او سپاسگذاری ميکنم واگر زنده نباشد خداوند مغفرتش کند ويادش راگرامی خواهم داشت. گفتم که حال من هرروز بد تر ميشد. اينبار رستاخيز بود که از من پرستاری ميکرد. او برايم شعرهای حماسی ميخواند ومرا از نگاه روانی تقويت ميکرد تاانکه کمی به حال آمدم وبعدش به کمک عوض علی يکی از پياده های شفاخانه که با ما دوستی والفت پيدا کرده بود دو پاکت تابلت ملاريا از دو نوع مختلف در اختيارم قرار گرفت وبا مصرف يکی از آنها صحت ياب شدم. عوض علی مردی بود باقد متوسط و چهرهء گوشتی و از قوم هزارهء کشور، او بيسواد بود ولی در نهايت وطن دوست، مهربان و باشهامت. او با قبول رسک بسيار بزرگ پاکت دواها را در تلی بوت خود جاداده ودوخته بود. چون حين ورود به محبس کارکنان شفاخانه را تلاشی مکمل مينمودند تا چيزی را داخل شفاخانه نکنند. يادش گرامی باد.
 راستی يادم نرود که يک روز که حالتم در بدترين درجه قرار داشت ودر حالت اغما بسر ميبردم، نه حرف زده ميتوانستم ونه چشم باز کردن ولی هنوز اعصابم کار ميکرد و سخنان ديگران را ميتوانستم درک کنم؛ درين حالت کسانی داخل کلينيک ميشوند(شايد در جمله قوماندان محبس بوده باشد) انها که وضع مرا ديدند اصرار داشتند که اين آدم مرده است وبايد از شفاخانه بيرون برده شود، ولی مير غلام خان اصرار داشت که من هنوز زنده ام. من نيز تمام انرژی خود را متمرکز کردم و يک دست خود را کمی شور دادم و نجات يافتم. اگر کمک ميرغلام خان نميبود شايد برده مرا درکدام چقوری زير خاک ميکردند. وضع صحی رستاخيز  نيزروبه بهبود گذاشت واو را دوباره به بلاک اول بردند. من چند روز ديگر بعد از او نيز در کلينيک بودم وبهتر شدم وبه سلول خود بازگشتم.
سالی نگذشته بود وهنوز در زندان بودم که شنيدم رستاخيز آن مرد بلند قامت وبلند همت را با جمع ديگری از روشنفکران دست اول کشور( قرار آوازه ها بخاطر تجليل از روز سوم عقرب) را ناشيانه و نامردانه شهيد شاختند.  ياد همه شهدا وبخصوص دوست عزيز زندانی ام رستاخيز گرامی باد.
خاطرهء تجليل از روز هفتم ثور سال1358:
در زندان پلچرخی در آغاز وتا منشی عمومی شدن امين  راديو، کتاب، شطرنج، قطه بازی وحتی گپ زدن با همديگر منع بود. زمانيکه امين، ترکی را کشت وبه اصطلاح کُل الا وبلا را برگردن او چپه کرد در وضع زندان نيز تغييراتی آمد. ما ديگر ميتوانستيم به اتاقهای همديگر برويم ، باهم صحبت کنيم، شطرنج وقطعه بازی کنيم وحتی در اتاقهای عمومی تلويزيون نيز گذاشتند.
روز هفتم ثور سال 1358است؛ بر ديوارهای محوطهء زندان بيرقهای سرخ بچشم ميخورند، در صحن بلاک اول زندان بانان اين روز را تجليل ميکنند از لادسپيکرها ما نيز صداهای شان را ميشنويم. که" انقلاب پرتمين ثور برگشت ناپذير است، مرگ بر خائنين، مرگ بر فيوداليزم، مرگ برارتجاع سياه و امپرياليزم ، مونژاخوانيان او... نه پريژدو، ژوندی دی وی انقلاب وغيره وغيره" ميگويند.
در اتاقهای کوته قلفی در اول در هر اتاق يک نفر زندانی بود، بعدها که تعداد زندانيان زياد شد کوته قلفیها را دو نفره ساختند وبعد ترها حتی در دهليزهای کوته قلفيها نيز زندانيان را جابجا کردند وکوته قلفيها نيز عملآ به اتاق عمومی تبديل شدند. ما از پوش قطی پودر کالاشويی قطعه ساخته بوديم و پـُت، پُت قطعه بازی ميکرديم. در روز هفت ثور باهم با استفاده از فرصت که همه محافظين مصروف تجليل و زنده باد و مرده باد بودند، قطعه بازی کرديم. بعد از ختم قطعه بازی کسی از بچه ها بدون آنکه من ويا رفيق هم اتاقم (انجنیر محمد عتیق کیوان) را خبر کرده باشد، قطعه ها در زير توشک هم اتاقی من گذاشته بود. بعد از ختم تجليل" گل آغا" دلگی مشر مشهور بلاک دوم به دهليز ما آمد و راسآ وارد اتاق ما شد وقطعه ها را از زير توشک انديوال هم اتاقم کشيد(حتمآ کسی از نفرهای دهليز برايش راپور داده بود) و از او پرسيد که اينها از تو اند ؟ او در جوابش گفت که نه! راستش او اصلا قطعه بازی هم نميکرد. گل آغا بررویش چنان سلی محکم کوبید که کیوان صاحب بر زمین افتید و در نتیجهء ان برای همیشه یک گوشش کم شنوا شد. بعدش، گل آغااز من پرسيد که اين قطعه ها از تو اند؟ من مکثی کردم وبا خود فکر کردم که اگر بگويم نه، از يک طرف انديوالم را که درين مسئله سهمی نداشت زير لت وکوب بیشتر داده ام؛ اين علاوه بر آنکه ناجوانمردی است، انديوالم آدم خورد جسه، لاغروضعيفی( ولی با ايمان بزرگ) نيز است وتاب مقاومت سوتهء گل آغا را ندارد. لذا صد دِل را يک دِل کرده و گفتم که بلی از من هستند. گل آغا چهار نفر عسکر را خواست، انها از چهار دست و پايم مرا در هوا بلند گرفتند و با همان سوتهء که در دستش بود ، بر شانه ها، پشت و سورينم آنقر کوبيد تا از خود رفتم. بعد از آ ن ماه ها نميتوانستم به پشت بخوابم تا اکنون نيز از درد استخوان وکمر رنج ميبرم.
 من اولين سالگرد" انقلاب شکوهمند ثور" را چنين تجليل کردم و هرگز از يادم نميرود!
خاطرهء يک زندانی خرد سال:
در محبس پلچرخ تعداد زندانيان نو جوان زياد بود ولی يکی از جالب ترين آن يک پسر بچهء 13-14 ساله بود که او را به جرم اينکه کدام روزی در صنف شان معلم از بچه های صنف پول جمع ميکند تا عکس يکی از "رهبران انقلاب!" را بخرند. پول بدست اين پسرک داده ميشود تا رفته از غرفهء قرطاسيه فروشی نزديک مکتب عکس را خريده و با خود بياورد. او عکس را ميخرد به طرف مکتب روان ميشود؛ از قضا در نزديکی مکتب قاب از دستش ميافتد وبزمين ميخورد و ميشکند وتوته های شيشه عکس را خراشيده ميکنند و بعدش پسرک به این جرم زندانی ميشود و چندين ماه را در زندان ميگزراند.
خاطرهء زندانی شدن برادر کوچک وکور شدن مادرم:
چند ماه بعد از زندانی شدن من، برادرم را که صنف هشت مکتب و کودکی بيش نبود بدون هيچ دليلی زندانی کردند.
او را بطور وحشتناک شکنجه کرده بودند. حتی ناخنهای پايش را کشيده بودند. ولی بعد از توقيف و زندان شش ماهه خوشبختانه رهايش کردند. مادرم درين مدت آنقدر گريه کرده بود تا از چشمانش سياه آب فرو امد وبرای هميشه تا پايان عمر نابينا ماند.
من علاوه بر اينها ده ها خاطرهء تلخ و شيرين ديگر نيز از زندان دارم وبخاطر طويل نشدن بيشتر قصه از بازگويی انها صرف نظر ميکنم.
                   *     *    *    *    
خدا شاهد است که يک کلمه از روی بدبينی ويا تعصب نگفته ام. هرچه در بالا خوانديد همه اش حقيقت است. اگر غير آن باشد ، برادران و دوستانيکه چون من در زندان پلچرخی زندانی بوده اند، ميتوانند آنرا رد کنند.
همه افغانها شاهد اند که اين باند تبهکار مردم هرات رادسته جمعی به دم توپ بستند، بر مردم باميان و هزاره حکم قتل عام رااعلام کردند،  کنرو اسمار و مردم بيگناه آنرا  به آتش کشيدند، مردمان چنداول کابل رابیرحمانه ودسته دسته تيزباران کردند، مردمان چيز فهم و روشنفکر بدخشان رادست و چشم بسته توسط هليکوپترها به دريای کوکچه ريختند، مردم غيور و دلير پکتيا و گرديز را بی مئابا به توپ بستند وغيره وغيره. با لآخره امين بدست روسها ويا شايد کسان ديگری کشته شد. ولی سوال اساسی اينجاست که آيا امين به تنهايی اين همه جنايات را انجام داد؟ يا يک گروه؟ پس اعضای اين گروه يا باند جنايتکار حرفه ء تبهکار و فاشيست مشرب چه شدند و کجا رفتند ؟ بعضی از آنها در زمان حکومت ببرک کارمل و دکتور نجيب الله قرار معلوم در حاکميت بودند ولی شايد قدرت اجرائيوی نداشتند، در زمان به کابل آمدن مجاهدين و حتی قبل از آن درزمان داکتر نجيب الله به حزب اسلامی اقای حکمتيار پِيوستند و حتی کودتای مشترک نمودند، برخی از ايشان در زمان طالبان تغيير نام دادند، ملا و طالب شدند و در جنايات طالبان کرام نيز شريک شدند. يک تعداد از سرشناس ترين ايشان به اروپا آمدند و صاحب حق پناهندگی سياسی ، حق اقامت دايمی و حتی موفق به کسب تابعيت کشورهای اروپايی شدند. دنيای عجيبی است! زندانيان ايشان بعدی پنج تا ده سال مستحق حق اقامت و پناهندگی در کشورهای اروپايی نميگردند، ولی اين آقايون زندان بان بمجرديکه به اروپا رسيد ند، ظرف دو تا سه ماه مستحق پنا هندگی سياسی و حق اقامت دايمی گرديدند. به عوض آنکه منحيث مجرمين و مرتکبين جنايات عليه بشريت به محاکم و دادگاه های بين المللی کشانيده شوند.ميترسم همانطوريکه روسها را فريب داده بودند، اروپايیها را نيز فريب نکرده باشند!
شايد بعضی از دوستان و خوانندگان عزيز بگويند که در افغانستان طی صد سال و بالخصوص دوونيم دههء آخر همه حکومتها، احزاب و تنظيمهای دارای قدرت- چه درسطح کشور و يا در سطح محل- استبداد نموده اند و جنايات خورد و يا بزرگ را مرتکب شده اند. اگر همهء آنها به زندان و محاکمه کشانيده شوند ديگر بايد نيم کشور را محبس ساخت و جمعيت عظيمی از اتباع کشور را زندانی . اين نوع استدلال تا جايی درست است ، ولی بايد در اينجا یک مسئله را از ياد نبرد که در ز مان هر يکی ازين رژيمها قتل عام ها و برخوردهای خونين يا در جريان جنگ و نبردها مسلحانه صورت گرفته و يا بعدا جهت انتقام گيريهای متقابل. ولی در زمان امين نه جنگی مطرح بود ونه انتقام گيری متقابل . مردم و بخصوص روشنفکران و بزرگان اقوام و محلات را از خانه هايشان ميبردند و سربه نيست ميکردند . اگر چندی جنايت در هر حالتی جنايت است وبايد بی پرسش نماند ولی مسلمأ بايد ميان اعمال جنايتکارانه در ميدان جنگ و قتل عام و جنايات ضد بشری در حالت صلح فرق قايل شد. امين و گروپ وی به اعدام دسته جمعی مردم بي سلاح  و  رعايا پرداختند؛ که مسلمأ جرم ايشان بالا تر از جرم مجرمين جنگی اسـت.
من در مورد اعضای پائين رتبهء اين  گروه حرفی ندارم، آنها هموطنان عزيز وفريب خوردهء ما اند که بايد عفو گردند واز حقوق شهروندی بايد برخوردار باشند، ولی کادر رهبری و شناخته شده ءآنها بايد به محاکمه در دادگاه های ملی و بين المللی کشانيده شوند. تا به اشتباهات خود اعتراف کرده و اقلآ از مردم عفو بخواهند.
بــه همــه افراد،اشخاص، خانواده ها، احزاب و سازمانهائيکه در زمان حاکميت باند امين متضرر شده اند، و دوستان وعزيزان خود را از دست داده اند، لازمی و واجب است تا صدای خود را بلند کنند و حکومت افغانستان و مراجع بين المللی را وادار سازند تا اين عناصر بی عقيده، بي مسلک، جانی، قاتل و فاشيست نما رابه محاکمه بکشانند.  وحد اقل برای فاميلهای قربانيان خود بگويند که عزيزان آنها دا درکجا زيرخاک نموده اند . حتی لازم است تا حکومت افغانستان با همکاری ملل متحد قبرهای دسته جمعی آن زمان را پيدا، بازگشايی و از طريق وسايل طبی ودی.ان.ای. به تثبيت هويت قربانيان آن زمان پرداخته و بقايای اجساد آن شهدای عزيز کشور را که همه از جملهء باشخصيت ترين وبا سويه ترين وفاضل ترين روشنفکران يک قرن اخير کشور بودند محترمانه در جای آبرومندی دفن نمايند. تا نسل آيندهء کشور مزار شهدای خود را بداند. همين امروز زمان آن است. فردا دير خواهد بود چون ديده ميشود که  سرطان عظمت طلبی وفاشيزم دوباره در حال تازه شدن است وبرتری خواهان رنگارنگ اين دشمنان سرزمين افغانستان و همه افغانهای سربلند، در زير يک چتر جمع ميشوند و خطر آن وجود دارد تا اينبار با ماسک ديگری وارد صحنه شوند و دوستان بين المللی افغانستان را بفريبند و کشور را باز به سوی فاجعهء ديگری سوق دهند.
 آيا ثمرهء  مبارزات،جهاد، مقاومت و شهادت و آوارگی مليونها افغان در طی 26 سال همين است که جنايتکاران حرفه يی و عظمت طلبان با نام ديگری دوباره بر صحنهء سیاسی کشور آورده شوند وکشور را بسوی فاجعهء ديگری سوق دهند؟
اينبار خطر بمراتب جدی تر است زيرا اينبارانها نه با  شعار" اخوت اسلامی" ونه هم با اين شعار که " پرولتاريای جهان  متحد شويد" بلکه با شعار صريح و واضح برتری خواهی قومی و عظمت طلبی بميدان آمده اند.
تا دير نشده  صدای اعتراض خود را بلند کنيد.
جنايتکاران را به محاکه بکشانيد !
آنها بايد يا از قربانيان خود وملت افغانستان معذرت بخواهند
ويا به سزای اعمال خود برسند.
وسلام
م. پ. مهاجر

 هفتم ثور 1384
                                                 e-mail address: mpmuhajir@hotmail.com